Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kolektif Zihin

Collective Mind

Tanım

Bireylerin bir araya gelerek oluşturdukları sosyal gruplar içerisinde, tekil zihinlerden bağımsız ve yepyeni dinamikler sergileyen üst düzey bir bilişsel ve davranışsal bütünleşme hali.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek tansiyonlu bir protesto yürüyüşünde, normalde son derece sakin ve yasalara bağlı bireylerin, grubun o anki öfke ve heyecan dalgasına kapılarak ortak bir yıkıcı eyleme (örneğin kamusal mala zarar verme) toplu halde yönelmesi ve bu süreçte bireysel sorumluluk bilincini yitirmesi.

Derin Analiz

Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında kolektif zihin, bireylerin etkileşimleri sonucunda ortaya çıkan 'emergent' (beliren) bir özellikler kümesidir. Gustave Le Bon'un erken dönem kalabalık psikolojisi çalışmalarından modern dağıtık biliş (distributed cognition) teorilerine kadar evrilen bu kavram, bireysel rasyonalitenin grup dinamikleri içinde nasıl baskılanabildiğini veya dönüştüğünü inceler. Nörobiyolojik düzlemde ayna nöron sistemleri ve senkronize inter-beyin aktivasyonları, bu sosyal uyumun ve grup içi ortak niyetliliğin (shared intentionality) altyapısını oluşturur; ancak fenomenolojik olarak deneyimlenen şey, indirgemeci bir yaklaşımla sadece bireylerin toplamı olarak açıklanamaz.

Etimoloji

Latince 'colligere' (bir araya getirmek, toplamak) kökünden türetilen 'kolektif' kelimesi ile Eski İngilizce 'gemynd' (hafıza, düşünce, bilinç) kökünden gelen 'zihin' kelimesinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Grup düşüncesi (Groupthink) ile sıklıkla karıştırılır; ancak grup düşüncesi karar alma süreçlerindeki uyum baskısı ve yanılsamaları ifade ederken, kolektif zihin çok daha geniş bir sosyal davranış ve bilinç entegrasyonunu kapsar.