Dağıtık Biliş
Distributed Cognition
Tanım
Bilişsel süreçlerin yalnızca bireysel bir zihne hapsolmadığı, aksine bireyler, çevre, nesneler ve teknolojik araçlar arasında paylaşıldığını ve ortaklaşa yürütüldüğünü savunan bilişsel bilim yaklaşımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin ve doktorların, hastanın kritik bulgularını akılda tutmak yerine hastabaşı monitörleri, alarm sistemleri, dijital hasta takip panoları ve vardiya devir notları aracılığıyla ortak bir 'zihin alanı' oluşturarak tıbbi hataları önlemesi dağıtık bilişin en net klinik tezahürüdür.
Derin Analiz
Klasik bilişsel bilimin aksine, zihni kafatasının sınırlarıyla çevreleyen kartezyen yaklaşımı reddeder. Edwin Hutchins öncülüğünde bilişsel antropoloji ve etnografi temelleri üzerinde yükselen bu model; bilgiyi işleme, depolama ve problem çözme süreçlerinin sosyal ağlar, kültürel yapılar ve araç-gereçler (artefaktlar) boyunca nasıl yayıldığını inceler. Örneğin, bir uçak kokpitinde pilotların uçuşu gerçekleştirmesi tek bir bireyin zihinsel kapasitesinin ötesinde, göstergeler, kılavuzlar, pilot ve kopilot arasındaki dinamik etkileşim ağının (dağıtık sistemin) ürünüdür. Nörobiyolojik donanımımız bu sürece ev sahipliği yapsa da, bilişin kendisi ekolojik niş içinde, biyolojik olan ile kültürel/teknolojik olanın hibrit birleşiminde ortaya çıkar.
Etimoloji
İngilizce 'distribute' (Latince 'distribuere' [dağıtmak, bölüştürmek], 'dis-' [ayrı] + 'tribuere' [bağışlamak/vermek]) ve 'cognitio' (Latince 'cognoscere' [bilmek, tanımak, kavramak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bireysel Biliş (classical cognition) ile karıştırılır; bireysel biliş zihinsel işlemleri tek bir organizmanın sinir sistemiyle sınırlarken, dağıtık biliş sınırları çevreye ve sosyal yapıya doğru genişletir.