Kanal Faktörleri
Channel Factors
Tanım
İkna edici bir mesajın iletildiği, davranışsal değişimi ya da tutum dönüşümünü kolaylaştıran veya engelleyen iletişim modunun yapısal özellikleri.
Örnek Vaka / Uygulama
Üniversite kampüsünde öğrencilerin yıllık grip aşısı olma oranını artırmak isteyen bir araştırma ekibi, iki farklı yöntem dener. Birinci grup öğrencilere aşının faydalarını anlatan kapsamlı bir e-posta (metin tabanlı kanal) gönderir. İkinci grup öğrencilere ise e-postayla birlikte, kendi ders programlarına en uygun aşı saatini seçebilecekleri tek tıkla erişilen interaktif bir takvim bağlantısı (doğrudan eylem kanalı) sunar. İkinci gruptaki aşılama oranının, birinci gruptakine kıyasla katbekat yüksek çıkması, kanal faktörlerinin davranışsal dönüşüm üzerindeki yapısal gücünü gösterir.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve davranış bilimleri literatüründe, niyet ile eylem arasındaki uçurumu kapatmada çevresel ve biçimsel unsurların rolünü inceler. Kurt Lewin'in alan teorisi ve 'güç alan analizi' kavramına dayanan bu mekanizma, büyük ölçekli tutum değişimlerinden ziyade, belirli bir eylemin gerçekleştirilmesini sağlayan ince lojistik engellerin veya kolaylaştırıcıların altını çizer. Örneğin, tetanos aşısının yapılma oranını inceleyen klasik çalışmalar, aşının içeriğinden ziyade aşı randevu saatlerinin bir karta yazılıp yazılmadığı gibi kanal faktörlerinin davranış üzerinde belirleyici olduğunu kanıtlamıştır. Bilişsel yükü azaltan, kararı somutlaştıran veya süreci sürtünmesiz hale getiren her türlü iletim biçimi bu kapsamda değerlendirilir.
Etimoloji
İngilizce 'channel' (Latince 'canalis' [boru, kanal] kökünden türetilmiştir) ve 'factor' (Latince 'facere' [yapmak, etken] fiilinden türetilmiştir) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kaynak özellikleri (source characteristics) ve mesaj içeriği (message content) ile sıklıkla karıştırılır. Kaynak, mesajı kimin ilettiğiyle ilgilidir; mesaj içeriği argümanın kalitesi veya mantığıdır. Kanal faktörleri ise bilginin aktarıldığı ortamın, formatın ve lojistik yolun yapısal özelliklerine odaklanır.