Card-stacking

Tanım

Yalnızca destekleyici kanıtları öne çıkarıp karşıt bilgileri gizleyerek veya manipüle ederek algıyı kasıtlı olarak yönlendiren bir ikna ve propaganda tekniğidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir ilaç şirketinin, yeni geliştirdiği antidepresanın etkinliğini kanıtlamak için yürüttüğü klinik araştırmada, ilacın işe yaramadığı veya yan etki gösterdiği %40'lık hasta grubunun verilerini rapordan tamamen çıkarıp, sadece olumlu sonuç alan %60'lık kısmı 'çığır açan başarı' olarak sunması.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve sosyal psikoloji bağlamında card-stacking, bireylerin karar verme süreçlerindeki bilgi asimetrisini istismar eder. İnsan zihni, bilişsel yükü azaltmak için doğası gereği kestirmelere (heuristics) başvurur; bu teknik, sunulan veri setini tek taraflı filtreleyerek hedef kitlenin onay önyargısını (confirmation bias) tetikler. İstatistiksel manipülasyonlar, bağlamından koparılan alıntılar ve eksik veriler aracılığıyla rasyonel değerlendirme mekanizması devre dışı bırakılır. Propaganda analizlerinde, Harold Lasswell ve benzeri teorisyenlerin kitle iletişim araçlarındaki manipülasyon modellerinin temel yapı taşlarından biridir.

Etimoloji

İngilizce kökenli bir deyim olup, kökeni iskambil oyunlarında (özellikle sihirbazlıkta veya hileli oyunlarda) destenin istenilen eli verecek şekilde önceden dizilmesine, yani 'kartların manipüle edilmesine' dayanır.

Karıştırmayın

Gaslighting (bireysel düzeyde gerçeklik algısını hedef alan psikolojik manipülasyon) ile karıştırılmamalıdır; card-stacking doğrudan bilgi sunumu ve argüman manipülasyonu üzerine kuruludur. Cherry-picking ile sıklıkla iç içe geçer ancak card-picking sadece veri seçmeyi değil, aynı zamanda verileri ve bağlamı aktif olarak çarpıtmayı da kapsar.