İstismar
Abuse
Tanım
Bir bireyin veya hayvanın haklarını ihlal eden, fiziksel, cinsel, psikolojik ya da ekonomik zararla sonuçlanan zalimane, zorlayıcı ve istilacı davranış biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, kronik duygusal istismara maruz kalmış bir danışanın, en ufak bir eleştiride dahi yoğun bir terk edilme kaygısı yaşaması, dissosiyatif semptomlar geliştirmesi ve sürekli bir tetikte olma hali (hipervijilans) sergilemesi bu kavramın davranışsal karşılığıdır.
Derin Analiz
İstismar, kişilerarası dinamiklerde güç asimetrisi ve kontrol arzusu üzerinden şekillenir. Klinik psikoloji ve gelişim psikolojisi perspektifinden incelendiğinde, maruz kalan bireylerin nörobiyolojik gelişimini, özellikle de hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksını ve amigdala aktivasyonunu doğrudan etkiler. Kronik travmatik stres yanıtına yol açarak bağlanma stillerini, duygu düzenleme mekanizmalarını ve bilişsel şemaları kalıcı biçimde zedeler. DSM-5 sınıflandırmasında tek başına bir tanı kategorisi olmamakla birlikte, 'Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar' ile çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının (ACE) etiyolojisindeincelenen birincil risk faktörüdür.
Etimoloji
Latince 'ab-' (uzaklaşma, tersine çevirme) ve 'uti' (kullanmak) fiillerinin birleşiminden türetilen 'abusus' sözcüğünden evrilmiştir; kelime anlamı itibarıyla 'kötü veya yanlış kullanım' demektir.
Karıştırmayın
İhmal (neglect) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; ihmal temel ihtiyaçların karşılanmaması veya pasif yoksunluk durumuyken, istismar aktif bir zarar verme, ihlal etme ve kötü muamele eylemidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Çocuk İstismarı
Child Abuse
Bir ebeveyn veya bakım veren tarafından çocuğa yönelik uygulanan fiziksel, cinsel, psikolojik zarar veya ihmal durumudur.
Madde Kötüye Kullanımı
Drug Abuse
Yasal veya yasadışı kimyasal maddelerin, tıbbi veya toplumsal normların dışına çıkarak, bireyin fizyolojik, psikolojik ve sosyal işlevselliğine zarar verecek düzeyde aşırı ve tekrarlayıcı biçimde tüketilmesi.