Deyim
İdiom
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük dilde sıkça kullanılan 'küplere binmek' ifadesi, kelime bazlı analiz edildiğinde küp geometrici bir objeyle ilişkilendirilemezken, bilişsel olarak ani ve şiddetli öfke durumunu temsil eden kalıplaşmış bir deyim olarak zihinde işlenir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve psikolinguistik bağlamda deyimler, beyindeki mental sözlük (lexicon) ile kavramsal sistemin kesişim kümesinde yer alır. Bireyin deyimleri işleme süreci, kelimesi kelimesine (literal) analitik çözümlemeden ziyade, bütünsel bir gestalt algısı ve anlamsal eşleştirme gerektirir. Dilbilimsel olarak 'donuk yapılar' (frozen forms) kategorisinde incelenirler; çünkü yapısal bütünlükleri bozulduğunda (örneğin pasif çatıcı dönüşümlere uğratıldıklarında) mecazi anlamlarını tamamen yitirirler. Nörogörüntüleme çalışmaları, deyim işleme süreçlerinin hem sol hem de sağ hemisferin operasyonel işbirliğini, özellikle de temporal ve frontal loblar arasındaki semantik ağları aktif hale getirdiğini göstermektedir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Atasözü (öğüt verici genel yargı bildirmesiyle ayrılır), mecaz (tek sözcüğün anlam kaymasıyla oluşmasıyla ayrılır) ve argo (sosyolektik sınırlılığıyla ayrılır).