Rekabetçi Hedefler
Competitive Goals
Tanım
Diğer birey veya grupların aynı hedefe ulaşmasını engellemeyi, onları geride bırakmayı veya alt etmeyi gerektiren kazan-kaybet odaklı hedeflerdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kurumsal bir şirkette tek bir kıdemli müdürlük pozisyonu için yarışan iki çalışanın, birbirlerinin projelerinin önüne geçmek ve üst yönetime kendilerini kanıtlamak için mesai saatleri dışında dahi çalışarak diğerinin bu pozisyona gelme ihtimalini ortadan kaldırmaya çalışması rekabetçi hedeflerin klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve motivasyon teorileri bağlamında rekabetçi hedefler, bireylerin kaynakların kıt olduğu ortamlarda sergiledikleri başarı yönelimlerini şekillendirir. Bu hedefler, bireylerin kendi içsel yeterliliklerinden ziyade sosyal kıyaslama (social comparison) süreçlerine odaklanmasına yol açar. Nörobiyolojik düzeyde, bu hedeflere ulaşma veya rakibi geçme durumu, ödül mekanizmalarındaki dopaminerjik devreleri (özellikle nükleus akkumbens) tetiklerken; tehdit algısı ise amigdala üzerinden stres yanıt sistemini (HPA aksı) aktive edebilir. Bireyin zaman ve bilişsel kaynaklarını tek bir rekabetçi sonuca adaması, diğer alternatif gelişimsel hedeflerin baskılanmasına veya ihmal edilmesine neden olur.
Etimoloji
Latince 'competere' (birlikte çabalamak, yarışmak) fiilinden türetilen 'competition' ile Eski İngilizce 'gol' (sınır, bitiş çizgisi) sözcüklerinin birleşiminden oluşan bileşik bir kavramdır.
Karıştırmayın
İşbirlikçi hedefler (cooperative goals) ve ustalık hedefleri (mastery goals) ile karıştırılır. İşbirlikçi hedeflerde başarı ortaklaşa paylaşılırken, ustalık hedefleri başkalarıyla yarışmayı değil, bireyin kendi içsel beceri gelişimini ve öğrenmeyi hedefler.