Bireysizleşme
Deindividuation
Tanım
Bireyin kalabalık içinde benlik bilincini yitirmesi, anonimleşmesi ve içsel denetim mekanizmalarının zayıflaması sonucu normalde sergilemeyeceği davranışlarda bulunması.
Örnek Vaka / Uygulama
Normal yaşamda son derece kibirten uzak ve sakin bir bireyin, stadyumdaki taraftar grubunun anonimliği ve coşkulu kalabalığına karışarak, grubun genel eğilimine uyup rakip takım taraftarlarına karşı agresif sloganlar atması ve vandalizm eylemlerine katılmasında bireysizleşme mekanizması devrektedir.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve davranış bilimleri literatüründe bireysizleşme, bireyin kalabalık dinamikleri içinde kendi kimliğinden sıyrılması ve sorumluluğun gruptaki diğer üyelerle paylaşılması (sorumluluk yayılması) süreci olarak incelenir. Bu durumda, bireyin dikkat yönelimi içsel standartlardan ve öz-düzenlemeden uzaklaşarak dışsal çevresel ipuçlarına ve anlık grup normlarına odaklanır. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum prefrontal korteksin üst düzey yönetici işlevlerinin baskılanması ve limbik sistem kaynaklı dürtüsel tepkilerin serbest kalmasıyla ilişkilendirilebilir. Ancak, bireysizleşme mutlak surette yıkıcı veya antisosyal sonuçlar doğurmak zorunda değildir; içinde bulunulan grubun normları yapıcı ve prososyal ise birey bu bağlamda son derece fedakar veya olumlu eylemlerde de bulunabilir.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaşma, yok etme) öneki ile 'individuus' (bölünmez, birey) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Grup düşüncesi (Groupthink) ile karıştırılabilir; ancak grup düşüncesi uyum sağlama ve fikir birliğine varma amacıyla karar alma süreçlerindeki bilişsel bozulmaları ifade ederken, bireysizleşme doğrudan kimlik kaybı, anonimlik ve dürtüsel davranış patlamalarıyla ilgilidir.