Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Seçim Kayması

Choice Shift

Tanım

Bireylerin grup tartışması sonrasında, tartışma öncesindeki eğilimlerine kıyasla kararlarında ya da tercihlerinde sergiledikleri yönsel değişimdir.

Örnek Vaka / Uygulama

Orta düzeyde finansal risk içeren bir yatırım projesi hakkında bireysel olarak kararsız olan yatırımcılar, bir araya gelip tartıştıklarında grup içindeki baskın iyimser seslerin etkisiyle, bireysel olarak alacaklarından çok daha riskli bir yatırım kararına ortaklaşa imza atarlar.

Derin Analiz

Seçim kayması, sosyal psikolojide grupların karar alma süreçlerini inceleyen temel dinamiklerden biridir. Bireyler tek başlarına aldıkları kararlar ile bir grup müzakeresine katıldıktan sonra aldıkları kararlar arasında sistematik farklılıklar gösterme eğilimindedir. Bu olgu, grup içi etkileşimin, sorumluluğun paylaşılması (diffusion of responsibility), sosyal kıyaslama ve ikna edici argümanların havuzda toplanması gibi mekanizmalar yoluyla bireysel bilişsel süreçleri nasıl dönüştürdüğünü inceler. Genellikle bu kayma, grubun erken dönemdeki baskın eğilimine doğru bir simetri gösterir; nitekim vakaların çoğunda riskli kararlara doğru bir 'riskli kayma' (risky shift) gözlemlense de, bazı durumlarda daha temkinli bir 'tedbirli kayma' (cautious shift) da ortaya çıkabilmektedir. İstatistiksel olarak bu durum, tartışma öncesi ve sonrası ölçümlerin karşılaştırılmasıyla nesnelleştirilir.

Etimoloji

İngilizce 'choice' (seçim, tercih) ve 'shift' (kayma, yer değiştirme, yön değişimi) kelimelerinin birleşiminden oluşan, sosyal psikoloji yazınında grup dinamiklerini tanımlamak için türetilmiş bileşik bir terimdir.

Karıştırmayın

Grup Kutuplaşması (Group Polarization) ile sıklıkla karıştırılır; grup kutplaşması genel tutum ve inançların uç noktalara kaymasını ifade ederken, seçim kayması doğrudan belirli bir karar veya tercih anındaki yön değişimini ifade eder.