Yakınsama Teorisi
Convergence Theory
Tanım
Benzer ihtiyaçlara, değerlere, amaçlara veya kişilik özelliklerine sahip bireylerin bir araya gelmesiyle kitle hareketlerinin, çetelerin ve toplumsal eylemlerin ortaya çıktığını savunan kolektif davranış modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Ekonomik krizden benzer şekilde zarar görmüş ve uzun süredir devlete karşı benzer öfke besleyen farklı mahallelerdeki bireylerin, hiçbir merkezi örgütlenme olmaksızın spontane bir şekilde aynı meydanda toplanıp protesto başlatması yakınsama teorisinin klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve sosyoloji kesişiminde yer alan yakınsama teorisi, kalabalık psikolojisini açıklarken bireyin anonimlik içinde kaybolarak iradesini yitirdiğini öne süren erken dönem bulaşma (contagion) teorilerinin karşısında konumlanır. Le Bonvari geleneksel kitle algısının aksine, yakınsama teorisi kitlenin davranışını dışsal bir hipnotik etkiye veya çürümeye bağlamaz; aksine, potansiyel olarak benzer eğilimleri barındıran bireylerin coğrafi ve sosyal olarak aynı zeminde buluşmasının doğal bir sonucu olarak ele alır. Bilişsel ve davranışsal düzeyde, önceden var olan tutumların homojen bir havuzda birleşmesi, eşik etkisini aşarak eyleme dönüştürücü bir kolektif ivme yaratır. İstatistiki ve demografik analizler, bu tür kitle hareketlerinin rastgele olmadığını, ortak paydada buluşan aktörlerin niyetsel yönelimlerinin bir vektörel bileşkesi olduğunu gösterir.
Etimoloji
Latince 'convergere' (birleşmek, aynı noktaya yönelmek) fiilinden türetilmiştir; 'con-' (birlikte) ve 'vergere' (eğilmek, yönelmek) köklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Bulaşma Teorisi (Contagion Theory): Bulaşma teorisi kalabalık içinde duyguların ve davranışların bir virüs gibi hızla yayıldığını ve bireylerin mantığını yitirdiğini savunurken; yakınsama teorisi bireylerin zaten benzer içsel özelliklerle alana geldiğini öne sürer.