Seçmeli Yakınlık
Elective Affinity
Tanım
Belirli bir kişiye, nesneye, gruba veya fikre karşı duyulan derin, içgüdüsel sempati, çekim ve uyum hali.
Örnek Vaka / Uygulama
Farklı coğrafyalarda büyümüş iki sanatçının, daha önce hiç karşılaşmamış olmalarına rağmen aynı felsefi akımı benimsedikleri ve ilk sohbetlerinde sanki yıllardır aynı kültürel evreni paylaşmışçasına entelektüel bir frekans yakalamaları seçmeli yakınlığın somut bir dışavurumudur.
Derin Analiz
Sosyoloji, kültürel antropoloji ve derinlik psikolojisinde bu kavram, bireylerin veya grupların dışsal zorlamalar olmaksızın, içsel bir tını ve değerler bütünleşmesi yoluyla birbirlerini çekme dinamiklerini inceler. Johann Wolfgang von Goethe'nin 1809 tarihli aynı adlı romanıyla mecazi bir anlam kazanmış, daha sonra Max Weber tarafından farklı sosyal olgular, inanç sistemleri (örneğin Protestan ahlakı ve kapitalizm) arasındaki karşılıklı çekim ve besleme ilişkisini açıklamak için sosyoloji literatürüne kazandırılmıştır. Bilişsel ve psikodinamik düzeyde, kişinin kendi örtük (implicit) inançları, estetik tercihleri ve kişilik yapısıyla uyumlu uyaranlara yönelmesini sağlayan seçici bir yakınlık mekanizmasını tetikler.
Etimoloji
Latince 'eligere' (seçmek) fiilinden türetilen 'electivus' ile Latince 'affinitas' (komşuluk, akrabalık, karşılıklı ilişki) sözcüklerinin birleşiminden oluşur. Köken olarak kimyasal maddelerin birbirleriyle birleşme eğilimini ifade eden 18. yüzyıl kimya terminolojisine dayanır.
Karıştırmayın
Genellikle basit 'benzerlik ilkesi' (similarity-attraction effect) veya 'romantik çekim' ile karıştırılır; ancak seçmeli yakınlık, yüzeysel özelliklerin benzemesinden ziyade, dünya görüşleri, kültürel kodlar ve ideolojik eğilimler arasında kendiliğinden kurulan köklü bir tını uyuşmasını ifade eder.