Bilişsel Uyum
Cognitive Consonance
Tanım
Bilişsel uyumsuzluk teorisinde, iki veya daha fazla bilişsel unsurun (inanç, tutum, davranış) mantıksal ve psikolojik olarak birbiriyle tutarlı ve uyumlu olduğu durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Sağlıklı beslenmeyi ve düzenli egzersiz yapmayı en önemli yaşam değeri olarak benimseyen bir bireyin, her gün sabah koşusuna çıkması ve taze sebzelerle beslenmesi bilişsel uyuma kusursuz bir örnektir. Bireyin tutumu (sağlık değerlidir) ile davranışı (sağlıklı yaşamak) birbiriyle örtüşür.
Derin Analiz
Leon Festinger'in bilişsel çelişki kuramının (cognitive dissonance theory) temel dayanaklarından birini oluşturur. Bilişsel uyum, bireyin sahip olduğu inançların, değerlerin ve sergilediği davranışların birbirini desteklediği, mantıksal bir tutarlılık sergilediği psikolojik denge halini (homeostaz) ifade eder. Birey bu durumda içsel bir huzur, psikolojik istikrar ve kararlılık deneyimler. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum ödül mekanizmalarının ve karar verme süreçlerini yöneten prefrontal korteksteki aktivasyonun çatışmasız, düşük maliyetli bilişsel yük ile işlendiği bir evreyi temsil eder. Çelişkinin aksine uyum, zihinsel enerjinin savunma mekanizmaları veya rasyonalizasyon için harcanmasını gerektirmez.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bilişsel çelişki (cognitive dissonance) ile sıklıkla karıştırılır; çelişki zihinsel huzursuzluk ve tutarsızlık yaratırken, bilişsel uyum bu unsurların kusursuz bir paralellik ve barış hâlinde olmasını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
İncele
Rasyonalizasyon
Rasyonalizasyon
Rationalization
Bireyin kabul edilemeyen dürtülerini veya davranışlarını, bilinçdışı motivasyonlarını gizlemek amacıyla mantıklı ve sosyal olarak kabul edilebilir bahanelerle açıklamaya çalıştığı bir ego savunma mekanizmasıdır.
İncele