Telafi Edici Öz-yüceltme
Compensatory Self-enhancement
Tanım
Bireyin bir alandaki başarısızlık veya olumsuz geri bildirimi, ilişkisiz başka bir alandaki olumlu özelliklerini aşırı vurgulayarak dengeleme ve benlik saygısını koruma stratejisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik sınavından çok düşük bir not alan bir üniversite öğrencisinin, 'Zaten ben akademik olarak değil, sosyal ilişkilerimde ve empati yeteneğimde çok üstün bir insanım, arkadaşlarım beni her zaman bir lider olarak görür' diyerek kendi değerini sosyal alandaki güçlü yönleriyle telafi etmesi.
Derin Analiz
Telafi edici öz-yüceltme, benlik bütünlüğünü (self-integrity) korumaya yönelik homeostatik bir savunma mekanizmasıdır. Bilişsel ve sosyal psikoloji bağlamında, ego tehdidiyle başa çıkma yollarından biridir. Birey, tehdit altındaki alanın dışındaki başarılarına odaklanarak psikolojik direncini artırır ve olumsuz duygulanımı regüle eder. Bu süreç, benlik saygısının (self-esteem) kronik düşüşünü engellerken, bireyin gerçeklikle bağını koparmadan adaptif bir öz-değer hissi sürdürmesine olanak tanır. Ancak aşırı kullanımında, yapıcı eleştirilere kapalı olma ve kognitif önyargıların derinleşmesi gözlenebilir.
Etimoloji
Latince 'compensare' [denkleştirmek, telafi etmek] ve İngilizce 'self' [öz] + 'enhancement' [arttırma, yükseltme] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Savunma mekanizmalarından biri olan 'telafi etme' (compensation) ile benzerdir ancak öz-yüceltme spesifik olarak benlik saygısının korunması ve olumlu benlik imajının pekiştirilmesine odaklanır; rasyonalizasyondan farkı ise bahaneler üretmek yerine farklı bir alandaki gerçek başarıları öne çıkarmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Ayrıntılandırma Belirleyicisi
Ayrıntılandırma Belirleyicisi
Determinant Of Elaboration
Bireyin tutumla ilgili bir bilgiyle karşılaştığında gösterdiği zihinsel işleme ve ayrıntılandırma düzeyini doğrudan etkileyen her türlü bilişsel veya çevresel faktör.
İncele
Kültür Ögesi
Kültür Ögesi
Culture Trait
Belirli bir kültürün ekonomik, politik, sosyal veya dini organizasyonunu tanımlayan temel bir inanç, pratik, teknik ya da nesne.
İncele
Temel Kişilik
Temel Kişilik
Basic Personality
Aynı kültürde yetişen ve benzer çocuk bakımı uygulamalarına maruz kalan bireylerde paylaşılan belirgin düşünce, duygu ve davranış kalıbıdır.
İncele
Fratri
Fratri
Phratry
Ortak soy bağlarını paylaşan, tipik olarak tek taraflı soy iddiasındaki birden fazla kandan oluşan sosyal ve akrabalık birimidir.
İncele