Tutum Koşullanması
Conditioning Of Attitudes
Tanım
Bir tutum nesnesinin çevredeki olumlu ya da olumsuz bir uyarıcıyla eşleşmesi sonucunda, bireyin o nesneye yönelik tutumunun oluşması veya değişmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tüketicinin daha önce hiç duymadığı bir enerji içeceği markasını (nötr uyarıcı), aşırı sevdiği ve enerji dolu bir sporcuyla (koşulsuz uyarıcı) aynı reklamda defalarca görmesi sonucunda, zamanla o içeceğe karşı olumlu bir tutum (koşullu tepki) geliştirmesi.
Derin Analiz
Tutum koşullanması, davranışçı paradigmanın bilişsel ve duyuşsal süreçlere uyarlanmış temel mekanizmalarından biridir. Klasik koşullanma yoluyla (örneğin, nötr bir markanın sürekli neşeli müzikler veya estetik görsellerle eşleştirilmesi) ya da edimsel koşullanma yoluyla (örneğin, belirli bir siyasi görüşü ifade etmenin sosyal pekiştireçler alması) gerçekleşebilir. Bilişsel tutarlılık teorileri ve çift süreçli modeller (örneğin, Elverişlilik Olasılık Modeli) ışığında, bu koşullanma süreçleri genellikle örtük (implicit) tutumların oluşumunda ve otomatik değerlendirme sistemlerinin şekillenmesinde kritik bir rol oynar. Nörobiyolojik düzeyde ise bu süreç, amigdala ve ventromedial prefrontal korteks arasındaki sinaptik plastisite ve değer atfetme devreleriyle yakından ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'condition' (Latince: condicio; şart, anlaşma) ve 'attitude' (Latince: aptitudo; uygunluk, duruş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İkna (Persuasion); ikna genellikle bilinçli argümanlar ve merkezi bilgi işleme süreçleri gerektirirken, tutum koşullanması daha çok örtük, tekrara dayalı ve çağrışımsal (associative) yollarla işler.