Koşullu Tepki
Conditioned Response (CR)
Tanım
Klasik koşullama sürecinde, önceden nötr olan bir uyarıcının koşulsuz uyarıcı ile defalarca eşleşmesi sonucu, bu uyarıcıya karşı istem dışı verilen öğrenilmiş tepki.
Örnek Vaka / Uygulama
Köpek ısırılması (koşulsuz travmatik olay) yaşayan bir bireyin, uzun süre sonra sadece köpek gördüğünde (koşullu uyarıcı) kalbinin hızla çarpması ve avuç içlerinin terlemesi (koşullu tepki) birer klasik koşullama örneğidir.
Derin Analiz
Ivan Pavlov ve John B. Watson’ın öncülük ettiği davranışçı paradigma çerçevesinde şekillenen koşullu tepki (CR), organizmanın çevresel uyaranlara karşı adaptif ve öngörücü bir repertuvar geliştirmesinin temel mekanizmasıdır. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç amigdala ve serebellum gibi yapıların sinaptik plastisite (uzun vadeli potansiyalizasyon - LTP) kapasitesi sayesinde, nötr uyarıcının kortikal temsilinin koşulsuz uyarıcının yanıt yollarıyla fiziksel olarak bağlanmasını içerir. Klinik psikolojide anksiyete bozuklukları ve fobilerin edinimi, korku uyandıran uyarıcılara (CS) verilen otomatik fizyolojik tepkilerin (CR) açıklanmasında merkezi bir rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'conditioned' [Latince conditus: kurulmuş, duruma bağlanmış] ve 'response' [Latince respondere: karşılık vermek, yanıtlamak] kelimelerinin kısaltmasıdır.
Karıştırmayın
Koşulsuz tepki (UCR) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici fark, koşulsuz tepkinin öğrenme gerektirmeyen biyolojik ve otomatize bir refleks olması, koşullu tepkinin ise tamamen eşleşme deneyimi sonucu sonradan kazanılmış olmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
Koşullu Uyarıcı
Conditioned Stimulus (CS)
Başlangıçta nötr olan ancak koşullanma süreci sonucunda doğal bir tepkiyi tetikleme kapasitesi kazanan uyarıcı.