Kendiliğinden Geri Gelme
Spontaneous Recovery
Tanım
Klasik veya edimsel koşullanma süreçlerinde sönmeye uğramış olan koşullu tepkinin, herhangi bir ek pekiştirme olmaksızın aradan geçen bir süre sonunda yeniden ortaya çıkması.
Örnek Vaka / Uygulama
Köpeğinde zil sesi ile salivasyon (tükürük salgılama) ilişkisini söndüren bir araştırmacı, köpeği deneye iki hafta sonra tekrar getirdiğinde, herhangi bir zil-et eşleşmesi yapılmamasına rağmen köpeğin zil sesini duyduğunda yeniden salivasyon yaptığını gözlemler.
Derin Analiz
Ivan Pavlov’un klasik koşullanma deneylerinde ilk kez sistematik olarak gözlemlediği bu olgu, öğrenme ve bellek süreçlerinin kalıcılığını nörobiyolojik açıdan inceler. Sönme (extinction), orijinal koşullu bağlantının tamamen silindiği anlamına gelmez; bunun yerine, ön lob (özellikle ventromedial prefrontal korteks) tarafından amigdala üzerindeki tepkiyi baskılayan yeni bir inhibitör (engelleyici) öğrenmenin oluşturulduğunu gösterir. Aradan geçen zaman, bu inhibitör sinyallerin gücünü zayıflatır ve orijinal uyarıcı-tepki zincirinin yeniden yüzeye çıkmasına zemin hazırlar. Bu durum, klinik pratikte fobilerin veya bağımlılıkların tedavisinden sonra (örneğin maruz bırakma terapisi sonrasında) semptomların neden nüksettiğini açıklamada kritik bir modeldir.
Etimoloji
İngilizce 'spontaneous' (Latince 'sponte' - kendi isteğiyle, kendiliğinden) + 'recovery' (Eski Fransızca 'recovrer' - iyileşmek, yeniden kazanmak)
Karıştırmayın
Yeniden koşullanma (reconditioning) ile karıştırılır; yeniden koşullanmada ortamda yeni bir pekiştireç vardır, kendiliğinden geri gelmede ise pekiştireç olmaksızın sadece zaman faktörünün ardından tepki belirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sönme
Sönme
Extinction
Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.
İncele
Uyarıcı Genellemesi
Uyarıcı Genellemesi
Stimulus Generalization
Klasik veya edimsel koşullanma sürecinde öğrenilen bir tepkinin, orijinal koşullu uyarıcıya benzer nitelikteki farklı uyarıcılara da verilmesi durumu.
İncele