Davranışsal Doğrulama
Behavioral Confirmation
Tanım
Bir kişinin zihinsel beklentilerinin veya kalıpyargılarının, sosyal etkileşim sırasında karşı tarafın (hedefin) bu beklentilere uygun davranmasını tetikleyerek nihayetinde ilk inancı doğrulaması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
İşe alım mülakatı yapan bir yöneticinin, yeni adayın özgüvensiz olduğuna dair önyargıyla masaya oturması ve mülakat boyunca adaya mesafeli, gergin sorular yöneltmesi sonucunda adayın strese girip kekelemesi ve yöneticinin 'Haklıymışım, adayın iletişim becerileri zayıf' yargısına varması.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe, algı ile gerçeklik arasındaki çift yönlü etkileşimi inceleyen kritik bir mekanizmadır. Kanadalı sosyal psikolog Mark Snyder tarafından kavramsallaştırılan bu süreç, bireyin önyargılı tutumlarının pasif bir gözlemden öte, muhatabın davranış repertuvarını aktif olarak şekillendirdiğini gösterir. Algılayan taraf (perceiver), hedef bireye (target) karşı geliştirdiği örtük veya açık beklentiler doğrultusunda ipuçları verir; hedef birey bu örtük baskıyı sezinleyerek beklentiye uyumlu tepkiler üretir. Bu durum, 'kendini gerçekleştiren kehanet' ile büyük oranda örtüşse de, davranışsal doğrulamanın ayırt edici yönü, hedefin sergilediği *fiili ve gözlenebilir davranışın* başlangıçtaki varsayımı doğrulamak üzere katalizör işlevi görmesidir.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') ve 'confirmation' (doğrulama, Latince 'confirmare' [güçlendirmek, pekiştirmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Onaylama yanlılığı (confirmation bias) ile sıklıkla karıştırılır; ancak onaylama yanlılığı bireyin *zaten var olan* verileri kendi inancını destekleyecek şekilde seçici olarak algılamasıyken, davranışsal doğrulama muhatabın *gerçek davranışını* manipüle ederek inancı fiilen üretmesidir. Kendini gerçekleştiren kehanetten ise, doğrudan iki kişilik sosyal etkileşim zincirine ve hedef bireyin elicit (ortaya çıkarılan) davranışına odaklanmasıyla ayrılır.