Asch Durumu
Asch Situation
Tanım
Bireylerin grup baskısı altında kendi algısal yargılarından vazgeçip çoğunluğun hatalı görüşüne uyma eğilimini incelemek için kullanılan deneysel paradigma.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında katılımcıya A, B ve C çizgilerinden hangisinin standart çizgiyse aynı uzunlukta olduğu sorulur. Katılımcıdan önce sırayla söz alan beş iş birlikçi, bariz bir şekilde kısa olan C çizgisinin doğru olduğunu iddia eder. Katılımcının net bir şekilde A'nın doğru olduğunu görmesine rağmen, grubun baskısıyla 'C' deme oranı Asch durumunun gücünü, yani sosyal uyumu ampirik olarak gösterir.
Derin Analiz
Asch durumu, sosyal etki ve uyma davranışı (conformity) araştırmalarının temel taşıdır. Deney düzeneğinde, gerçek katılımcı, araştırmacının gizli iş birlikleriyle (confederates) hareket eden bir grup yabancı ile aynı ortamda bulunur. Basit görsel karşılaştırma görevlerinde (örneğin çizgilerin uzunluğunu kıyaslama) grup üyelerinin oy birliğiyle bariz bir şekilde yanlış cevaplar vermesi sağlanır. Bu durum, bireyin bilişsel tutarsızlık ve dışlanma kaygısı yaşayarak gerçekliği mi yoksa grubun oy birliğini mi baz alacağını laboratuvar ortamında izole eder. Nöral düzeyde, grubun yanlış kararına uymak zorunda kalındığında amigdala ve insula devreye girerek sosyal dışlanma tehdidini işlerken, bağımsız kalma kararı ise prefrontal kortekste yoğun bir çatışma çözme süreci gerektirir.
Etimoloji
Solomon Asch'in soyadından (1950'lerde geliştirdiği öncü sosyal psikoloji paradigması) türetilmiştir; Latimce 'situatio' (durum, konumlandırma) kökünden gelir.
Karıştırmayın
İtaat (obedience - Milgram paradigmasındaki gibi otorit-ve emir ilişkisi) ve telkine yatkınlık (suggestibility) kavramlarıyla karıştırılır; Asch durumu otorite emirlerini değil, eşit statüdeki akran grubunun normatif sosyal etkisini inceler.