Karşılaştırma Düzeyi
Comparison Level (CL)
Tanım
Bağımlılık kuramında, bireyin geçmiş ilişkilerine dayanarak herhangi bir sosyal ilişkiden beklediği ve ilişki kalitesini değerlendirdiği öznel standart.
Örnek Vaka / Uygulama
Geçmişteki romantik ilişkilerinde yüksek düzeyde duygusal destek gören ve ihmal edilmeyen bir birey, yüksek bir karşılaştırma düzeyine (CL) sahiptir. Bu kişi, yeni ilişkisinde partneri kendisine zaman ayırmadığında veya duygusal olarak mesafeli davrandığında, ödül-maliyet oranı bu yüksek eşiğin altında kalacağı için yoğun bir tatminsizlik hisseder.
Derin Analiz
Harold H. Kelley ve John W. Thibaut tarafından 1959 yılında karşılıklı bağımlılık kuramı (interdependence theory) kapsamında formüle edilen karşılaştırma düzeyi (CL), sosyal alışveriş süreçlerinin temel belirleyicisidir. Bireylerin geçmiş ilişkilerinde deneyimledikleri ödül-maliyet oranlarının bir ortalaması olarak zihinsel bir eşik işlevi görür. Eğer mevcut bir ilişkinin sunduğu net kazanç (ödüller eksi maliyetler) bu içsel eşiğin altına düşerse, nesnel koşullar ne kadar elverişli görünürse görünsün, öznel tatminsizlik kaçınılmaz hale gelir. Bu mekanizma, bireylerin ilişkisel doyumunu değerlendirirken sadece anlık çıktıları değil, aynı zamanda tarihsel ve normatif beklentilerini de referans aldığını gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'comparison' (Latince 'comparare': eş tutmak, karşılaştırmak) ve 'level' (Latince 'libella': terazi, ölçü) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Alternatifler için karşılaştırma düzeyi (comparison level for alternatives - CLalt) ile sıkça karıştırılır. CL, bireyin ilişkiden ne beklediğini ve doyumunu belirlerken; CLalt, mevcut ilişkiyi sonlandırmanın ve başka bir alternatife geçmenin maliyet/kazanç oranını ölçerek ilişkiye 'bağlılığı' (commitment) belirler.