Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bağımlılık

Dependence

Tanım

Bir nesnenin, değişkenin veya kişinin varlığını, işlevselliğini ya da kararlarını sürdürmek için başka bir unsura kaçınılmaz bir şekilde dayandığı durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, 32 yaşındaki bir danışanın en basit kariyer kararlarını bile tek başına alamaması, sürekli olarak ebeveynlerinin onayına ve yönlendirmesine ihtiyaç duyması aşırı bağımlılık paternine somut bir örnektir.

Derin Analiz

Bağımlılık kavramı, hem analitik metodolojide hem de klinik psikolojide çok katmanlı bir yere sahiptir. İstatistiksel bağlamda, iki veya daha fazla değişkenin birbirinden bağımsız olmama durumunu ifade eder; örneğin, bir analize hem yaşın kendisini hem de yaş ile zeka oranından türetilmiş bir IQ skorunu dahil etmek matematiksel bir bağımlılık (kolinierite) yaratır. Klinik ve psikodinamik perspektifte ise bireyin duygusal, finansal veya pratik gereksinimlerini karşılamak için dışsal bir kaynağa ya da başka bir kişiye aşırı düzeyde yaslanması halidir. Normal gelişimsel süreçlerde kişilerarası bağlar ve karşılıklı destek hayati önem taşırken; patolojik boyuta ulaştığında bireyin özerkliğini, karar verme kapasitesini ve benlik bütünlüğünü zedeler.

Etimoloji

Latince 'dependere' (aşağı sarkmak, asılı durmak) fiilinden türetilmiştir; 'de-' (aşağı/üzerine) ve 'pendere' (asılmak, tartmak) köklerinin birleşiminden meydana gelir.

Karıştırmayın

Bağımlılık (dependence) kavramı, genellikle kimyasal maddelere duyulan fizyolojik tolerans ve yoksunluk durumunu tanımlayan 'substance dependence' ile karıştırılır. Ancak buradaki temel tanım, kişilerarası ilişkilerdeki işlevsel bağımlılık ve istatistiksel değişken bağımlılığıdır.