Ortalamadan İyi Etkisi
Better-than-average Effect
Tanım
Bireylerin kendi niteliklerini, becerilerini ve yeteneklerini toplumsal ortalamaya kıyasla sistematik olarak daha üstün algılama eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yapılan trafik araştırmalarında, katılımcıların çok büyük bir yüzdesinin kendilerini 'ortalama bir sürücüden çok daha güvenli ve yetenekli' olarak nitelendirmesi, otoyoldaki kazaların istatistiksel gerçekliğiyle çelişmesine rağmen ortalamadan iyi etkisinin klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel önyargılar literatüründe demirbaş bir konuma sahip olan bu olgu, bireyin benlik saygısını (self-esteem) koruma ve yüceltme motivasyonunun bir ürünü olarak ortaya çıkar. Bilişsel düzeyde, kişilerin kendi yeterliliklerine dair ellerindeki kanıtları öz-kayrımcı (self-serving) bir biçimde işleme sokmasından kaynaklanır. Özellikle etik, dürüstlük, liderlik ve araç kullanma becerisi gibi somut olmayan, muğlak kriterler içeren alanlarda bu etkinin amplitüdü belirgin şekilde artar. Çünkü muğlaklık, bireye kendi performansını kendi arzularına göre esnek bir şekilde yorumlama alanı tanır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Abandone edilmiş veya karıştırılan 'üstünlük yanılsaması' (superiority illusion) kavramıyla sıklıkla eş anlamlı kullanılır; ancak ortalamadan iyi etkisi, bireyin kendisini doğrudan normatif referans grubuyla kıyasladığı spesifik bir sosyal karşılaştırma mekanizmasını işaret eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Sempati
Sempati
Sympathy
Bir başka bireyin yaşadığı acı, keder veya sıkıntının farkına varılmasıyla ortaya çıkan şefkat, merhamet ve ilgi hissi.
İncele
Endoktrinasyon
Endoktrinasyon
İndoctrination
Bireylere veya gruplara, özellikle otorite konumundaki aktörler tarafından, eleştirel süzgeçe izin vermeksizin belirli inanç, ideoloji veya değerlerin sistematik olarak aşılanması süreci.
İncele
Büyü Sözü Söyleme
Büyü Sözü Söyleme
İncantation
Ritüelistik bir nitelik taşıyan, belirli bir düzen ve ezgiyle tekrarlanan söz, ilahi veya büyü formülü.
İncele
Sosyal İkilem
Sosyal İkilem
Social Dilemma
Bireysel çıkarlar ile kolektif yarar arasında çelişki yaratan; bireyin bencil stratejilerle kısa vadede kazanç sağlarken, çoğunluk bu yolu seçtiğinde sistemin çökerek herkesin zarara uğradığı karar durumu.
İncele