Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Endoktrinasyon

İndoctrination

Tanım

Bireylere veya gruplara, özellikle otorite konumundaki aktörler tarafından, eleştirel süzgeçe izin vermeksizin belirli inanç, ideoloji veya değerlerin sistematik olarak aşılanması süreci.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek düzeyde izole edilmiş bir ideolojik grupta, liderin söylemlerinin mutlak doğru kabul edilmesi ve gruptaki herhangi bir eleştirel sorunun 'hainlik' veya 'zihinsel sapma' olarak etiketlenip cezalandırılması, klasik bir endoktrinasyon mekanizmasıdır.

Derin Analiz

Endoktrinasyon, sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler kesişiminde incelenen, bireyin bilişsel esnekliğini ve bağımsız karar verme mekanizmalarını baskılayan bir telkin biçimidir. Otoriter yapılar, tarikatlar veya ideolojik aygıtlar eliyle yürütülen bu süreçte, bilgi akışı tek yönlüdür ve bilişsel uyumsuzluk yaratacak alternatif bakış açıları sistematik olarak filtrelenir. Bireyin erken dönem şemalarını ve inanç sistemlerini manipüle ederek bilişsel körlük yaratır; bu da dogmatik düşünce kalıplarının kalıcıleşmesine zemin hazırlar.

Etimoloji

Latince 'doctrina' (öğreti, ders) kelimesinden türetilmiş olup, içeriden veya bir öğretiyi aşılayarak benimsetme anlamındaki 'in-' önekiyle şekillenmiştir.

Karıştırmayın

Eğitim (education) ile sıkça karıştırılır; eğitim bireye eleştirel düşünme, sorgulama ve kanıta dayalı analitik yetiler kazandırırken, endoktrinasyon sorgulamayı reddeden dogmatik kabulleri dayatır.

Keşfetmeye Devam Edin

Dogmatizm

Dogmatism

Güçlü bir şekilde benimsenen inanç setlerine dayanarak körü körüne kesin, iddialı ve otoriter bir biçimde hareket etme eğilimi gösteren kişilik özelliği.

İncele

Manipülasyon

Manipulation

Bireylerin kendi çıkarları doğrultusunda başkalarını sömürme, kontrol etme veya yönlendirme amacıyla sergiledikleri bilinçli davranışlar bütünü ve deneysel araştırmalarda bağımsız değişkenin araştırmacı tarafından kasıtlı olarak ayarlanması süreci.

İncele

Otoriter Kişilik

Authoritarian Personality

Geleneksel değerlere katı bağlılık, otorite figürlerine aşırı derecede boyun eğme ve alt statüde görülenlere karşı düşmanlık ile karakterize edilen bir kişilik örüntüsüdür.

İncele