Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ötekini Değiştirme

Altercasting

Tanım

Rol teorisinde, etkileşim içindeki diğer kişilere ("alter") kendi çıkarlarına veya hedeflerine uygun kimlikler ve sosyal roller dayatma süreçlerini tanımlayan psikolojik ve sosyolojik mekanizma.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir hastane yöneticisinin hastalarına yaklaşırken onları pasif birer hasta yerine 'sağlık sürecinin bilinçli ve sorumlu ortakları' olarak etiketleyip buna göre hitap etmesi, hastaların tedaviye uyum oranını artıran klasik bir ötekini değiştirme uygulamasıdır.

Derin Analiz

Eugene Weinstein ve Paul Deutschberger tarafından 1963 yılında literatüre kazandırılan ötekini değiştirme, temelde örtük bir ikna ve manipülasyon stratejisidir. Bireyin, karşısındakini belirli bir kalıba sokmak amacıyla, ona o kimlikle tutarlı şekillerde davranması prensibine dayanır. Sosyal psikoloji ve sembolik etkileşimcilik perspektifinden bakıldığında, benlik sunumu ve rol yapımı dinamiklerinin başkaları üzerindeki pratik izdüşümüdür. Karşı taraf, kendisine atfedilen role uygun hareket etmediği takdirde sosyal bir uyumsuzluk yaşayacağı için, bilinç dışı bir biçimde bu rolü benimsemeye veya en azından bu role uygun tepkiler vermeye zorlanır. Reklamcılık, pazarlama, stratejik müzakere ve sağlık iletişimi gibi alanlarda hedef kitleyi belirli davranış kalıplarına kanalize etmek için aktif olarak kullanılır.

Etimoloji

Latince 'alter' (diğer, öteki) kelimesi ile İngilizce 'casting' (rol dağıtımı, oyuncu seçimi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kökeni sosyolojik rol teorisine dayanır.

Karıştırmayın

Rol beklentisi (Role expectation) ile sıklıkla karıştırılır; rol beklentisi pasif bir varsayımı barındırırken, ötekini değiştirme bu rolü aktif ve taktiksel olarak karşı tarafa dayatma eylemidir.