Tedaviye Uyum
Adherence
Tanım
Bir bireyin, sağlık hizmeti sağlayıcısı tarafından önerilen ilaç tedavisi ve diğer tıbbi yönergelere bilinçli ve istekli bir şekilde uyması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik majör depresif bozukluk tanısı alan bir hastanın, antidepresan tedavisinin ilk haftalarında görülen hafif bulantı yan etkisine rağmen, hekiminin verdiği psychoeducation (psikoeğitim) sayesinde ilacını düzenli kullanmaya devam etmesi ve reçetelenen bilişsel davranışçı terapi seanslarına eksiksiz katılması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve sağlık psikolojisi bağlamında tedaviye uyum, hastanın pasif bir alıcı olmaktan çıkıp tedavi sürecine aktif bir paydaş olarak katılması durumunu ifade eder. Geçmişteki 'compliance' (itaat/uyma) kavramından farklı olarak 'adherence', bireyin özerkliğini ve tedavi planını kendi değer sistemine entegre etme derecesini vurgular. Dışsal belirleyiciler arasında sosyoekonomik imkanlar, ilaç maliyeti ve kültürel normlar yer alırken; içsel faktörler hastanın tedaviye olan inancını, bilişsel kapasitesini ve algılanan semptom şiddetini kapsar. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde, yürütücü işlevler, hatırlama kapasitesi ve hastalık algısı bu sürecin sürdürülebilirliğini doğrudan etkiler.
Etimoloji
Latince 'adhaerere' (yapışmak, bağlı kalmak) fiilinden türetilmiştir. 'Ad-' (yönelme, -e/-a) ve 'haerere' (tutunmak, ilișmek) köklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Compliance (İtaat) kavramıyla sıklıkla karıştırılır. Compliance, hastanın hekim talimatlarına tamamen pasif bir şekilde uymasını ifade ederken; adherence, hastanın tedavi sürecine aktif katılımını, iş birliğini ve karşılıklı mutabakatı şart koşar.