Sağlık Psikolojisi
Health Psychology
Tanım
Davranışsal, bilişsel, psikofizyolojik ve sosyal etkenlerin sağlığın korunması, sürdürülmesi ve hastalıkların önlenmesindeki rolünü inceleyen disiplinlerarası psikoloji altdalı.
Örnek Vaka / Uygulama
Hipertansiyon tanısı almış kronik bir hastanın, tuz kısıtlaması ve düzenli egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerine direnç göstermesi durumunda, bir sağlık psikoloğu Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) teknikleriyle hastanın tedaviye uyumunu (adherence) artıracak stratejiler geliştirir ve hastane yatışı sırasındaki anksiyetesini yönetir.
Derin Analiz
Sağlık psikolojisi, biyopsikososyal modeli merkeze alarak bireyin fiziksel sağlığı ile zihinsel süreçleri arasındaki çift yönlü nedenselliği inceler. Kronik stresin hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) eksen üzerindeki kronik aktivasyonu gibi nöroendokrin mekanizmaların immün sistem ve kardiyovasküler sistem üzerindeki kümülatif yıkıcı etkilerini ampirik olarak araştırır. Sadece patolojiye odaklanan biyomedikal yaklaşımın aksine, hastane ortamındaki tıbbi müdahalelerin öncesinde, sırasında ve sonrasında bireyin psikolojik adaptasyonunu optimize etmeyi, yaşam kalitesini artırmayı ve davranış değiştirme teorilerini (örn. Sağlık İnanç Modeli, Planlı Davranış Teorisi) kullanarak koruyucu hekimlik politikalarına veri sağlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Klinik psikoloji genellikle mevcut ruhsal bozuklukların tanı ve tedavisine odaklanırken; sağlık psikolojisi öncelikli olarak fiziksel hastalıkların önlenmesi, sağlık davranışlarının geliştirilmesi ve tıbbi süreçlere psikolojik uyum ile ilgilenir.