Maliyet-kazanç Analizi
Cost–reward Analysis
Tanım
Bireylerin sosyal davranışlarda, özellikle yardım etme eylemlerinde, bu eylemin getireceği pekiştireçler ile katlanılacak bedelleri zihinsel olarak tartmasını inceleyen sosyal psikolojik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Yolda yürürken yere yığılan birini gören bir birey, yardım etmenin getireceği zaman kaybı ve kan görme gibi 'maliyetleri' ile çevredekilerden alacağı takdir ve kendi vicdani rahatlaması gibi 'ödülleri' salaniyeler içinde tartar. Eğer kişinin acelesi varsa (yüksek maliyet) ve mağdur kalabalıktan soyutlanmışsa (düşük sosyal baskı/ödül), yardım etme olasılığı düşer.
Derin Analiz
Sosyal mübadele teorisi (social exchange theory) çerçevesinde şekillenen maliyet-kazanç analizi, insan davranışlarının motivasyonel altyapısını hedonik bir perspektifle ele alır. Birey bir başkasına yardım etmeden önce, durumun yarattığı fizyolojik uyarılmayı (örneğin empati kaynaklı sıkıntı) azaltma maliyeti ile sosyal onay, öz-saygı gibi kazançları rasyonel veya sezgisel olarak hesaplar. Yüksek maliyetli (fiziksel tehlike, zaman kaybı) ve düşük kazançlı durumlar yardım davranışını engellerken; düşük maliyetli veya yüksek pekiştireçli durumlar prososyal eylemin olasılığını maksimize eder. Bilişsel süreç, net değerin pozitif olduğu noktada eylemi tetikler.
Etimoloji
İngilizce 'cost' (maliyet, fedakarlık; Latince 'constare' [mal olmak]) ve 'reward' (ödül, pekiştireç; Cermen kökenli 'rewardon' [karşılık verme]) kelimelerinin birleşiminden oluşan, ekonomik karar alma modellerinin sosyal psikolojiye uyarlanmış halidir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Folklor
Folklor
Folklore
Belirli bir kültürde nesilden nesile sözlü, işitsel ve davranışsal yollarla aktarılan inançlar, efsaneler, masallar, şarkılar ve gelenekler bütünü.
İncele
Prosemik
Prosemik
Proxemics
Kişilerarası mesafenin, mekânsal düzenlemelerin ve çevresel alan kullanımının insan davranışı ve iletişimi üzerindeki etkilerini inceleyen disiplin.
İncele
Bireycilik
Bireycilik
İndividualism
Bireyin özerkliğini, haklarını, bağımsızlığını ve kişisel tatminini kolektif yapıların önünde tutan ideolojik ve psikolojik yönelim.
İncele
Tercih Edilen Gürültü Kriteri
Tercih Edilen Gürültü Kriteri
Preferred Noise Criterion (PNC)
Kapalı mekanlardaki sürekli ortam gürültüsünü standardize etmek ve izin verilen arka plan gürültü seviyelerini belirlemek için kullanılan akustik değerlendirme ölçütü.
İncele