Özgecilik
Altruism
Tanım
Bireyin kendi çıkarlarından ödün vererek veya bir bedel ödeyerek başkalarının iyiliğini gözetmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Donör olmaksızın tanımadığı bir hastaya böbreğini bağışlayan bir bireyin, ameliyatın fiziksel risklerini ve maliyetini göze alarak başka bir hayatı kurtarması özgeciliğin klinik ve somut bir dışavurumudur.
Derin Analiz
Evrimsel biyoloji, nöroloji ve sosyal psikolojinin kesişim kümesinde yer alan özgecilik, doğal seçilimin bireysel hayatta kalma ve üreme başarısını merkeze alan mekanizmasıyla ilk bakışta çelişir gibi görünmektedir. Ancak akraba seçilimi (kin selection) ve karşılıklı özgecilik (reciprocal altruism) teorileri, genetik materyalin aktarılmasında grup içi yardımlaşmanın evrimsel avantajlarını ortaya koymuştur. Nörogörüntüleme çalışmaları, özgecil davranışlar ve bağış yapma süreçlerinde beynin ödül devrelerinin (özellikle ventral striatum ve mezolimbik dopaminerjik yolak) aktifleştiğini, bunun da saf diğerkâmlığın dahi nörolojik düzeyde içsel bir pekiştireç barındırabileceğini göstermektedir.
Etimoloji
Fransızca 'altruisme' kelimesinden türetilmiştir; Latince 'alter' (diğer, başkası) kökünden August Comte tarafından türetilen 'altrui' (başkalarına ait) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Egoizm (tamamen bireysel çıkara odaklanma) ile taban tabana zıt; 'karşılıklı özgecilik' ile ise gelecekte benzer bir yardım alma beklentisi (gizli çıkarlar) barındırıp barındırmaması yönünden ayrışır.