Çifte Standart
Double Standard
Tanım
Benzer durumlar veya eylemler karşısında, kişilerin ya da grupların kimliğine bağlı olarak farklı ahlaki veya davranışsal ölçütlerin uygulanmasını savunan ikiyüzlü inanç sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yöneticinin, kendi yakın arkadaşının işe geç gelmesini trafik yoğunluğu gibi dışsal etkenlerle açıklayıp hoş görmesi, ancak sevmediği bir çalışan aynı sürede geciktiğinde bunu tembellik olarak nitelendirip disiplin cezası talep etmesi iş yerindeki çifte standardın klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve etik bağlamında çifte standart, iç grup (in-group) kayırıcılığı ve dış grup (out-group) önyargısının bilişsel ve ahlaki bir dışavurumudur. Bireyler, kendi çıkarlarını veya aidiyet hissettikleri sosyal kategorileri korumak adına bilişsel çelişkiyi bastırmak için adalet algısını esnetirler. Bu durum, mantıksal tutarsızlığı rasyonelleştirme mekanizmalarıyla örtbas etme eğilimini barındırır. Nörokognitif düzeyde, ahlaki muhakeme devreye girdiğinde ventromedial prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki etkileşim, tarafgirlik lehine manipüle edilir ve birey kendi grubuna uyguladığı toleransı diğer gruba sistematik olarak reddeder.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir deyim olup, 'iki' anlamına gelen 'double' ile belirli kural, norm ve ölçütleri ifade eden 'standard' kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kökeni toplumsal ve hukuksal eşitsizliklerin eleştirisine dayanır.
Karıştırmayın
Önyargı (toptancı bir tutumdur, çifte standart ise spesifik eylem ve durumlarda kuralların tutarsız uygulanmasıdır) ve Hipokrisizlik (daha geniş kapsamlı bir ahlaki ikiyüzlülüktür, çifte standart bunun kural ve ilke setlerine yansımış biçimidir).