Sivil İtaatsizlik
Civil Disobedience
Tanım
Hükûmet politikalarına veya yasalara karşı vicdani gerekçelerle gerçekleştirilen, kamuya açık, bilinçli ve tamamen şiddetsiz yasayı ihlal eylemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Martin Luther King Jr. öncülüğünde 1955 yılında Montgomery'de Afro-Amerikalıların otobüslerdeki ayrımcı koltuk düzenine karşı binmeme eylemi gerçekleştirmesi ve yasal cezaları bilinçli olarak üstlenmesi klasik bir sivil itaatsizlik örneğidir.
Derin Analiz
Sivil itaatsizlik, davranış bilimleri ve politik psikoloji ekseninde bireyin ahlaki gelişim evreleri, özellikle Lawrence Kohlberg'in post-konvansiyonel ahlak düzeyi ile doğrudan ilişkilidir. Birey, yasaların lafzından ziyade evrensel adalet ilkelerini ve toplumsal vicdanı merkeze alır. Eylemin temel mekanizması, yasal yaptırımları bilinçli olarak göze alarak otoritenin meşruiyetini sorgulatmak ve kamuoyunda ahlaki bir dönüşüm tetiklemektir. Şiddet içermemesi, eylemcilerin hukuk sistemine karşı tamamen yıkıcı bir yıkım değil, aksine sistemin ahlaki temellerini onarma amacı güttüğünü gösterir.
Etimoloji
Latince 'civis' (vatandaş, yurttaş) ve 'disoedientia' (itaatsizlik, boyun eğmeme) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Toplumsal sözleşme teorilerinde bireyin devlet otoritesiyle olan yükümlülük sınırlarını tanımlayan politik psikoloji kavramıdır.
Karıştırmayın
Devrimcilik (sistemi tamamen değiştirmeyi hedefler, şiddet içerebilir); yasa dışı protesto veya ayaklanma (vicdani bir temele dayanmayabilir ve sıklıkla mülkiyet tahribatı veya fiziksel şiddet barındırır).