Ayaklanma
Riot
Tanım
Büyük, düşmanca tutumlu ve genellikle örgütsüz bir kalabalığın yol açtığı şiddetli toplumsal kargaşa ve şiddet eylemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Uzun süredir ekonomik baskı altında yaşayan ve hak arama özgürlüklerinin kısıtlandığını hisseden bir toplumsal grubun, kitlesel bir spor müsabakası veya hak ihlali davası sonrasında adliye binası önünde toplanarak kontrolden çıkması, kamu mallarını tahrip etmesi ve güvenlik güçleriyle çatışmaya girmesi ayaklanma dinamiklerinin klinik ve sosyal psikolojik bir örneğidir.
Derin Analiz
Toplumsal psikoloji ve kitle dinamikleri bağlamında ayaklanma, bireylerin anonimleşerek kalabalık içinde bireysel sorumluluk duygusunu yitirdiği (deindividuation) ve duygulanım bulaşısının (emotional contagion) en yüksek seviyeye ulaştığı durumları inceler. Geleneksel 'grup zihni' (group mind) teorileri bu durumu kitlelerin ilkel bir zihniyete bürünmesiyle açıklarken, modern beliren-norm teorisi (emergent-norm theory) bireylerin kargaşa ortamında anlık olarak beliren yeni sosyal normlara uyum sağladığını öne sürer. Sosyal kimlik teorisi ise bu olayları gruplar arası çatışma ve kolektif kimliğin radikal bir dışavurumu olarak ele alır.
Etimoloji
Eski Fransızca 'riote' (kavga, gürültü, dalavere) sözcüğünden evrilmiş olup, köken olarak geç Latince 'rixare' (tartışmak, kavga etmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Barışçıl protesto (sivil itaatsizlik eylemleri şiddet içermez ve yapılandırılmıştır; ayaklanma ise doğrudan şiddet ve vandalizm barındırır) ve iç savaş (daha organize, uzun süreli ve siyasi/askeri hedeflere yöneliktir).
Keşfetmeye Devam Edin
Kolektif Davranış
Kolektif Davranış
Collective Behavior
Bireylerin, bir grup veya kitle içindeyken tek başlarına sergilemeyecekleri, ortak bir dinamik ve geçici bilinçle gerçekleştirdikleri tipik olmayan ortak eylemler bütünü.
İncele