Kast
Caste
Tanım
Bireylerin kalıtsal olarak içine doğdukları, aralarındaki geçişlerin ve evliliklerin katı kurallarla yasaklandığı kapalı sosyal tabakalaşma sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Hindistan'daki geleneksel yapı içinde bir kişinin zanaatkar veya işçi sınıfı kastından doğması, yaşam boyu yapacağı mesleği, sosyal çevresini ve hatta ritüel etkileşimlerini tamamen önceden belirler; bu sistemde bireysel başarı veya çaba, kişinin sosyal konumunu değiştirmekte yetersiz kalır.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve sosyoloji bağlamında kast sistemi, bireylerin statü kazanma veya sosyal hareketlilik imkanını tamamen ortadan kaldıran en katı tabakalaşma biçimidir. Bilişsel ve sosyokültürel düzeyde, içgrup (ingroup) ve dışgrup (outgroup) dinamiklerini en uç noktada tetikler; 'saf' ile 'kirli' (veya parya) arasındaki dikotomik ayrımı meşrulaştırarak toplumsal önyargıları ve stereotipleri yapısal bir düzeye taşır. Bireyin kimlik inşasını ve bilişsel şemalarını doğduğu andan itibaren dışsal hiyerarşik normlara göre şekillendirir.
Etimoloji
Portekizce 'caste' [soy, saf ırk] sözcüğünden türetilmiş olup, kökeni Latince 'castus' [saf, arınmış, lekesiz] kelimesine dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Sosyal sınıf (class) ile sıklıkla karıştırılır; ancak sosyal sınıflarda ekonomik temelli geçişgenlik ve dikey hareketlilik mümkünken, kast sisteminde statü doğuştan sabittir ve değiştirilemez.