Konservatizm
Conservatism
Tanım
Geçmişe, statükoya ve kökleşmiş kurumsal ilkelere olumlu yaklaşım sergileyen, değişime ve yeniliğe karşı temkinli veya mesafeli bir tutum barındıran bilişsel ve tutumsal eğilim.
Örnek Vaka / Uygulama
Onlarca yıldır aynı mahallede yaşayan ve her sabah aynı rutini uygulayan bir bireyin, mahallesine yeni açılan modernist mimari tarzdaki bir kafeyi 'bölgenin dokusunu bozduğu' gerekçesiyle reddetmesi ve oraya gitmekten kaçınması.
Derin Analiz
Siyasi ve sosyolojik bağlamının ötesinde, davranış bilimleri ve bilişsel psikoloji açısından konservatizm; belirsizlik intoleransı, bilişsel kapanım ihtiyacı (need for cognitive closure) ve tehdit algısına verilen otomatize tepkilerle yakından ilişkilidir. Bireylerin zihinsel enerji tasarrufu sağlamak ve dünyayı daha öngörülebilir kılmak amacıyla mevcut şemalarına veheuristiklerine (‘sezgisel karar verme yolları’) sıkı sıkıya tutunma eğilimini açıklar. Nörobiyolojik düzeyde, değişime karşı direnç gösteren bireylerin amigdala aktivasyonunun belirsiz durumlarda daha yüksek seyrettiği ve korku koşullanmasına karşı hassasiyetin arttığı yönünde ampirik bulgular mevcuttur. Bu durum, beynin hayatta kalma mekanizması olarak bilinmeyeni tehlike olarak kodlama eğiliminin bir tezahürü olarak okunabilir.
Etimoloji
Latince 'conservare' (korumak, muhafaza etmek, saklamak) fiilinden türetilmiş olup, 'con-' (birlikte, yoğunlaştırıcı) ve 'servare' (tutmak, gözetmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Dogmatizm (kanıtlar aksini söylese bile fikri değiştirmeme mutlaklığı), otoriteryanizm (hiyerarşik güce ve itaate aşırı vurgu) ve neofobi (yenilikten duyulan irrasyonel korku). Konservatizm bunlarla örtüşebilse de, temelinde kurumsal sürekliliği ve kültürel birikimi koruma arzusu yatar.