Vurgun
Bends
Tanım
Yüksek basınçlı bir ortamdan hızla düşük basınçlı bir ortama geçilmesiyle vücut dokularında ve kan dolaşımında nitrojen kabarcıklarının oluşmasına yol açan fizyolojik bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Derin deniz dalışı sonrasında güvenlik dekompresyon duraklarına uymadan çok hızlı bir şekilde yüzeye çıkan bir dalgıçta, birkaç saat içinde eklem ağrıları, ciltte mermerleşme benzeri döküntüler ve şiddetli baş dönmesi semptomları baş gösterir. Nörolojik muayenede alt ekstremitelerde parestezi ve hafif motor defisit saptanması üzerine acilen hiperbarik oksijen odasına (basınç odası) alınarak gazların yeniden çözünmesi sağlanır.
Derin Analiz
Dekompresyon hastalığı (vurgun), Henry Yasası'nın biyolojik sistemlerdeki doğrudan bir tezahürüdür. Ani basınç düşüşü, sıvı içerisinde çözünmüş halde bulunan gazların (özellikle azotun) kısmi basıncının hızla düşmesine ve bu gazların çözünürlük sınırını aşarak serbest gaz fazına (mikro kabarcıklara) geçmesine neden olur. Vasküler sistemde ve dokularda yayılan bu nitrojen embolileri, kapiler yatakları bloke ederek iskemiye, endotel hasarına ve lokal inflamatuar yanıtlara yol açar. Nörolojik tutulum durumunda, omurilik ve serebral dokulardaki gaz kabarcıkları parestezi, motor güçsüzlük, konvülsiyon ve hatta bilinç kaybı ile karakterize tablolara zemin hazırlar. Klinik spektrum hafif eklem ağrılarından ('the bends') kardiyopulmoner kollapsa ('the chokes') kadar uzanır.
Etimoloji
Latince 'de-' [aşağı, uzaklaşma, azaltma] + 'compressio' [basınç, sıkıştırma] kelimelerinin birleşiminden türetilen dekompresyon ve İngilizce 'sickness' [hastalık] terimlerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Hava embolisi ile sıklıkla karıştırılır; hava embolisi genellikle akciğer travması veya doğrudan damar içi gaz enjeksiyonu sonucu ani oluşurken, dekompresyon hastalığı dokularda çözünmüş gazların faz değiştirmesiyle zamanla gelişir.