Sanrılı Bozukluk
Delusional Disorder
Tanım
Kişinin, gerçeğe uygun olmayan ancak en az bir ay süren ve şizofreni ile açıklanamayan organize sanrılarla karakterize olduğu psikotik bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında bir erkek birey, iş yerindeki yöneticilerinin ve mesai arkadaşlarının kendisine karşı gizli bir komplo kurduğuna, bilgisayarının ve telefonunun sürekli izlendiğine inanmaktadır. Bu inançları nedeniyle iş arkadaşlarıyla ilişkilerinde belirgin bir güvensizlik yaşasa da, genel ev işlerini yürütebilmekte, mantıklı bir şekilde konuşabilmekte ve sanrısal sisteminin dışındaki konularda rasyonel kararlar alabilmektedir. Aile bireylerinin mantıklı açıklamalarına ikna olmamakta ve bu durum en az altı aydır sürmektedir.
Derin Analiz
Sanrılı bozukluk, klinik psikiyatri ve psikopatoloji alanında, bireyin genel işlevselliğinin sanrısal içeriğin doğrudan etkileri dışında büyük ölçüde korunduğu nadir bir tablodur. DSM-5-TR kriterlerine göre, temel özellik en az bir ay boyunca süren ve gerçek hayatta olabilmesi mantıken mümkün olan (non-bizarre) veya olmayan sanrılardır. Nörobiyolojik temelleri tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, dopaminerjik yollardaki işlev bozuklukları ve amigdala-prefrontal korteks devrelerindeki anormal bilgi işleme süreçleri üzerinde durulmaktadır. Hastalığın erotomani, büyüklük, kıskançlık, perseküsyon (kötülük görme), somatik, karışık ve tanımlanmamış olmak üzere altı ana alt tipi bulunur. Ayırt edici klinik özellik, sanrılara eşlik eden belirgin halüsinasyonların, darmadağınık düşüncenin veya duygulanım küntlüğünün bulunmayışıdır.
Etimoloji
Latince 'delusio' (aldatma, yanılgı) sözcüğünden türetilmiş olup, gerçeği değerlendirme yetisinin belirli bir alanda bozulduğu psikiyatrik durumu ifade eder.
Karıştırmayın
Şizofreni ile sıkça karıştırılır; ancak şizofrenide belirgin halüsinasyonlar, dağınık konuşma, negatif belirtiler ve genel işlevsellikte ağır bir yıkım varken, sanrılı bozuklukta işlevsellik sanrı dışındaki alanlarda korunur ve halüsinasyonlar ya yoktur ya da çok siliktir.