Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik
Ambivalent Sexism
Tanım
Bir cinsiyete yönelik aynı anda hem olumsuz ve düşmanca hem de olumlu görünen korumacı veya idealize edici tutumların bir arada bulunmasıyla karakterize edilen sosyal psikolojik bir yapıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir iş yerinde üst düzey yönetici pozisyonu için kadın bir adayın 'duygusal olarak bu baskıyı kaldıramayacağı' gerekçesiyle reddedilmesi (düşmanca cinsiyetçilik) ile aynı yöneticinin sokakta yürürken 'akşam karanlığında bir kadının tek başına yürümesinin tehlikeli olduğunu, bu yüzden erkeklerin onlara eşlik etmesi gerektiğini' savunması (korumacı cinsiyetçilik) aynı çelişik duygulu cinsiyetçilik çerçevesinin tezahürleridir.
Derin Analiz
Peter Glick ve Susan T. Fiske tarafından 1996 yılında formüle edilen bu teori, cinsiyetçiliğin yalnızca açık düşmanlıktan ibaret olmadığını, aynı zamanda paternalist (babacan) ve korumacı kisveler altında gizlenen olumlu görünümlü tutumları da kapsadığını savunur. Çelişik duygulu cinsiyetçilik iki temel alt boyuttan oluşur: Düşmanca Cinsiyetçilik (Hostile Sexism) ve Korumacı Cinsiyetçilik (Benevolent Sexism). Düşmanca cinsiyetçilik, kadınların erkek egemenliğini tehdit ettiğine dair cezalandırıcı inançları barındırırken; korumacı cinsiyetçilik, kadınların zayıf, korunmaya ve erkeğin bakımına muhtaç varlıklar olduğu yönündeki idealleştirilmiş ama kısıtlayıcı kalıpyargıları besler. Bu iki boyut, görünüşte zıt kutuplarda yer alsa da, toplumsal cinsiyet hiyerarşisini ve erkek egemen düzeni meşrulaştırma ve sürdürme işlevinde birbirini tamamlar.
Etimoloji
Latince 'ambivalens' (amphi [her iki tarafta] + valere [güçlü olmak, değer taşımak]) kökünden türetilen 'ambivalence' ile Fransızca 'sexisme' kelimelerinin birleşiminden oluşur; aynı anda zıt yönlü iki güçlü psikolojik değer veya tutum taşıma durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Geleneksel mizojini (kadın düşmanlığı) ile sıklıkla karıştırılır; ancak mizojini tek yönlü ve açık bir nefret barındırırken, çelişik duygulu cinsiyetçilik düşmanlığı ve yüceltmeyi aynı anda barındıran çift kutuplu bir tutum sistemidir.