Beliren Yetişkinlik
Emerging Adulthood
Tanım
Ergenlik ile genç yetişkinlik arasında yer alan, özellikle 18-25 yaş aralığını kapsayan, bireyin kimlik keşfi yaptığı ve kalıcı sosyal rollerden henüz bağımsız olduğu teorik ve ampirik olarak ayrışmış bir gelişim evresidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi iki yaşındaki üniversite mezunu bir bireyin, sabit bir kariyer yolu veya uzun vadeli bir ilişki taahhüt etmek yerine, farklı şehirlerde geçici işlerde çalışması, dünya görüşlerini sorgulaması ve sık sık ikametgah değiştirmesine rağmen kendisini ne tam bir ergen ne de tam anlamıyla yetişkin olarak nitelendirmesi bu dönemin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Gelişimsel psikopatoloji ve yaşam boyu gelişim perspektifinden incelendiğinde beliren yetişkinlik, endüstrileşmiş toplumlardaki sosyoekonomik değişimler ve uzayan eğitim süreleri sonucunda ortaya çıkan benzersiz bir psiko-sosyal geçiş evresidir. Jeffrey Arnett tarafından kavramsallaştırılan bu dönem; kimlik keşfi, süreğen bir ikilem hali (in-betweenness), kendine odaklanma (self-focus), olasılıklar hissi ve duygusal dalgalanma olmak üzere beş temel özellikle karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksin miyelinizasyon sürecinin ve sinaptik budanmanın (özellikle yürütücü işlevler ve dürtü kontrolü bağlamında) yirmili yaşların ortalarına kadar devam etmesi, bu evredeki risk alma davranışlarını ve kimlik denemelerini nöral olarak destekler. Klinik pratikte, bu dönem kimlik krizleri, yönelim kaygısı (quarter-life crisis) ve uyum bozuklukları için yüksek bir hassasiyet penceresi sunar.
Etimoloji
İngilizce 'emerge' (ortaya çıkmak, belirmek, su yüzüne çıkmak) fiilinden türetilen 'emerging' sıfatı ile Anglo-Sakson kökenli 'adult' (yetişkin, büyümüş) sözcüğünün birleşiminden oluşan ve modern gelişim psikolojisinde yeni bir evreyi tanımlayan bileşik terim.
Karıştırmayın
Ergenlik (adolescence) dönemi biyolojik olgunlaşma ve ebeveyn bağımlılığı ile karakterizeken; beliren yetişkinlik görece bağımsızlık, yasal reşit olma ve kimlik denemelerinin merkezde olduğu psikososyal bir evredir. Genç yetişkinlik (young adulthood) ise evlilik, ebeveynlik ve kalıcı kariyer gibi standart yetişkin rollerinin üstlenildiği aşamadır.