Dalgalanma
Fluctuation
Tanım
Boyut, değer veya ölçümlerde görülen, genellikle kalıtsal özelliklerden ziyade çevresel faktörlere bağlı olan rastgele ve geçici değişimler.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bilişsel psikoloji laboratuvarında dikkat süresini ölçen bir reaksiyon zamanı testinde, katılımcının uyanıklık düzeyinin çevresel ısı veya anlık yorgunluk nedeniyle dakikadan dakikaya aşağı yukarı hareket etmesi bir dalgalanma örneğidir; bu veri setindeki genel öğrenme eğrisinden bağımsızdır.
Derin Analiz
Dalgalanma, hem davranış bilimlerinde hem de zaman serisi analizlerinde istatistiki ve ekolojik varyasyonu açıklamakta kritik bir parametredir. Zaman serisi analizlerinde, verinin eğilim (trend) bileşeninden bağımsız olan, öngörülemeyen ve genellikle gürültü olarak kabul edilen düzensizlikleri ifade eder. Bu tür varyasyonlar, ölçüm hatalarından veya dış çevresel uyarıcıların anlık dalgalanmalarından kaynaklanabilir. Analitik süreçlerde bu gürültünün giderilmesi için düzeltme (smoothing) veya filtreleme teknikleri uygulanır. Psikofizik ve bilişsel performans ölçümlerinde de bireylerin reaksiyon süresi veya dikkat seviyelerindeki anlık dalgalanmalar, homeostatik denge veya çevresel stresörlerin dinamik etkileşimini yansıtır.
Etimoloji
Latince 'fluctuare' (dalgalanmak, çalkalanmak) fiilinden türetilmiş olup, 'fluctus' (dalga) köküne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Trend (eğilim) ile karıştırılır; trend uzun vadeli yönelimi gösterirken, dalgalanma bu eğilimin etrafındaki kısa vadeli ve rastgele sapmaları ifade eder.