Kohlberg'in Ahlaki Gelişim Kuramı

Kohlberg’s Theory Of Moral Development

Tanım

Ahlaki yargıyla ilişkili bilişsel süreçlerin, evrensel ve ardışık aşamalar boyunca ilerlediğini öne süren gelişimsel model.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik veya gelişimsel mülakatlarda sıklıkla kullanılan 'Heinz İkilemi'nde, fakir bir adamın ölmekte olan karısı için eczacıdan son derece pahalı olan ilacı parası yetmediği için çalıp çalamayacağı sorulur. Geleneksel-öncesi düzeydeki bir çocuk 'yakalanıp hapse gireceği için çalmamalıdır' derken; geleneksel düzeydeki bir birey 'yasaları çiğnemek suçtur, toplum düzeni bozulur' argümanını öne sürer. Geleneksel-sonrası düzeydeki bir yetişkin ise 'insan hayatı her türlü mülkiyet yasasının ve kuralın üstündedir, bu yüzden çalmak ahlaki olarak haklıdır' şeklinde evrensel bir ilkeye dayanarak yargıda bulunur.

Derin Analiz

Lawrence Kohlberg'in bilişsel gelişim perspektifine dayandırdığı bu kuram, bireylerin adalet, hakkaniyet ve sosyal kurallar hakkındaki akıl yürütme biçimlerinin zamanla nasıl yapılandığını inceler. Jean Piaget'nin ahlaki gelişim çalışmalarını temel alan Kohlberg, bireylerin ikilemlere verdikleri yanıtları analiz ederek üç ana düzey ve altı evreden oluşan bir hiyerarşi tanımlamıştır: Geleneksel-öncesi (ödül-ceza odaklı), geleneksel (sosyal uyum ve otoriteye saygı odaklı) ve geleneksel-sonrası (evrensel etik ilkeler ve bireysel vicdan odaklı). Kuramın temel mekanizması, bilişsel olgunlaşma ile sosyal rollerin üstlenilmesinin ortak etkileşimidir. Birey, daha üst düzey bir bilişsel karmaşıklığa ulaştıkça, önceki ahlaki akıl yürütme biçimlerinin yetersizliğini fark eder ve bir sonraki aşamaya geçer.

Etimoloji

Özel isim kökenli (Lawrence Kohlberg) + İngilizce 'theory' (Teori/Kuram, Latince 'theoria' < Grekçe 'theōria' [gözlem, düşünce]) ve 'moral development' (Ahlaki gelişim, Latince 'moralis' [töreye/ahlaka ilişkin] + 'development' [gelişme, açılma]).

Karıştırmayın

Piaget'nin ahlaki gelişim kuramı ile sıklıkla karıştırılır; Piaget ahlaki gelişimi iki ana evreye (heteronom ve otonom) ayırırken, Kohlberg bunu altı detaylı aşamaya bölerek yetişkinlik dönemini de kapsayacak şekilde genişletmiştir. Ayrıca ahlaki davranış (eylem) ile ahlaki akıl yürütme (bilişsel değerlendirme) sıklıkla birbirine karıştırılır; Kohlberg eylemin kendisinden ziyade arkasındaki bilişsel gerekçelendirmeyi inceler.

Keşfetmeye Devam Edin

Heinz İkilemi

Heinz Dilemma

Lawrence Kohlberg'in bireylerin ahlaki akıl yürütme becerilerini ve bilişsel gelişim düzeylerini değerlendirmek için geliştirdiği, ölümcül bir hastalığı iyileştirecek pahalı bir ilacı çalmanın etik boyutunu irdeleyen klasik bir ahlaki ikilem senaryosu.

İncele

Bilişsel Gelişim

Cognitive Development

Algılama, bellek, kavram oluşturma, problem çözme ve akıl yürütme gibi zihinsel süreçlerin doğumdan yetişkinliğe uzanan büyüme ve olgunlaşma seyri.

İncele