Geleneksel Düzey
Conventional Level
Tanım
Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının, bireyin ahlaki akıl yürütmede aile ve toplumun beklentilerine, kurallarına ve sosyal düzene uyum sağlamasını esas alan orta evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
Lise öğrencisi bir gencin, kopya çekme imkanı varken 'Eğer yakalanırsam öğretmenlerimin gözündeki değerimi kaybederim, arkadaşlarım beni dürüst olmayan biri olarak görür' (Evre 3) ya da 'Sınıfın kurallarına ve okul nizamına uymak zorundayım, aksi takdirde herkes kurallara uymazsa okulda kaos çıkar' (Evre 4) gerekçeleriyle kopya çekmekten vazgeçmesi.
Derin Analiz
Lawrence Kohlberg’in ahlaki gelişim modelinin ikinci ana evresi olan geleneksel düzey, bireyin benmerkezci perspektiften çıkarak grup normlarını, toplumsal rolleri ve otoriteyi içselleştirdiği bilişsel-ahlaki bir evrim aşamasını temsil eder. Bu düzeyde doğruluk ve yanlışlık, bireyin kendi içsel ilkelerine göre değil, sosyal çevrenin onayına, beklentilerine ve yasa-düzen dengesine göre değerlendirilir. Evre, kendi içinde iki alt aşamaya ayrılır: Evre 3 (kişilerarası uyum veya 'iyi çocuk' eğilimi) doğrudan sosyal onay ve ilişki sürdürme odaklıyken; Evre 4 (kanun ve düzen veya otoriteyi koruma eğilimi) toplumsal düzenin sekteye uğramaması için kurallara ve yasalara uymayı mutlak bir görev olarak kabul eder. Bilişsel olarak bu düzey, somut işlemlerden soyut işlemlere geçiş sürecindeki toplumsal perspektif alma (social perspective-taking) kapasitesinin gelişimiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'conventio' (toplanma, uzlaşı, anlaşma) kelimesinden türetilen 'conventional' (uzlaşımsal, geleneksel) sıfatı ile İngilizce 'level' (düzey, seviye) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Ön-geleneksel düzey (çocuksu özçıkar ve ceza-ödül odaklıdır; geleneksel düzeyde ise dışsal referans noktası bireysel çıkardan sosyal grup beklentilerine evrilir) ve post-geleneksel düzey (evrensel etik ilkeler ve bireysel vicdan temellidir; geleneksel düzey ise toplumsal uzlaşı ve yasaların lafzına sıkı sıkıya bağlıdır).