Heinz İkilemi
Heinz Dilemma
Tanım
Lawrence Kohlberg'in bireylerin ahlaki akıl yürütme becerilerini ve bilişsel gelişim düzeylerini değerlendirmek için geliştirdiği, ölümcül bir hastalığı iyileştirecek pahalı bir ilacı çalmanın etik boyutunu irdeleyen klasik bir ahlaki ikilem senaryosu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik veya gelişimsel mülakatta katılımcıya şu senaryo sunulur: 'Heinz'in karısı ölmektedir. Eczacının elindeki tek ilacı alacak parası yoktur ve eczacı ilacı ucuza vermeyi reddeder. Heinz ilacı çalmalı mıdır?' Katılımcının 'Hayır, hırsızlık suçtur ve kanunlar çiğnenmemelidir' şeklindeki yanıtı yasalcı/geleneksel dönemi işaret ederken; 'Evet, bir insan hayatı her kanundan ve mülkiyet hakkından üstündür' yanıtı evrensel ahlak ilkelerini (post-konvansiyonel düzey) temsil eder.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisinde ve bilişsel bilimlerde Heinz ikilemi, kişilerin ahlaki kararları alırken hangi bilişsel süreçleri ve gerekçelendirmeleri kullandığını saptamak için kullanılır. Önemli olan nokta bireyin ilacı 'çalmalı' ya da 'çalmamalı' yönündeki ikili tercihi değil; bu tercihi desteklemek için öne sürdüğü gerekçelerdir. Kohlberg bu senaryoya verilen yanıtları analiz ederek ahlaki gelişimi üç ana düzey (geleneköncesi, geleneksel, geleneksonrası) ve altı evreye ayırmıştır. Örneğin, birinci evredeki bir birey yakalanma korkusuna odaklanırken, en üst evredeki bir birey evrensel adalet ilkeleri ve insan yaşamının kutsallığı üzerinden akıl yürütür. Bu yönüyle yapı, deontolojik ve faydacılık etiğinin gelişimsel psikolojideki ampirik izdüşümüdür.
Etimoloji
Özel isim kökenlidir (Lawrence Kohlberg'in ahlak gelişimi araştırmalarında kurguladığı 'Heinz' adlı karakterden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Tramvay problemi (Trolley problem) ile sıklıkla karıştırılır. Tramvay problemi genellikle feda edilecek insan sayısı ve faydacılık üzerine odaklanırken; Heinz ikilemi kanunlar, otorite, sosyal sözleşme ve yaşam hakkı arasındaki çatışmayı inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Zaman Dışı Yaşam Olayları
Zaman Dışı Yaşam Olayları
Off-time Life Events
Belirli bir popülasyonda yaşam döngüsünün tipik veya beklenmeyen bir noktasında ortaya çıkan yaşam olaylarıdır.
İncele
Ebeveynsel Şaşkınlık
Ebeveynsel Şaşkınlık
Parental Perplexity
Ebeveynin çocukla ilişkisinde spontanelikten yoksun olması, aşırı kararsızlık yaşaması ve çocuğun temel duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını algılayıp karşılamada yetersiz kalması durumudur.
İncele
Bağlanma Davranışı
Bağlanma Davranışı
Attachment Behavior
Bireyin, özellikle bebeklerin, bakım verenleriyle yakınlık kurmasını ve sürdürmesini sağlayan; ağlama, gülümseme ve sarılma gibi eylemleri içeren doğuştan gelen davranış biçimidir.
İncele
İnfancy
İnfancy
İnfancy
İnsan gelişiminde doğumdan sonraki ilk yılı kapsayan ve postnatal yaşamın en erken evresini tanımlayan gelişimsel dönem.
İncele