Senaryo
Script
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin restorana gittiğinde garsonu beklemek, menüyü incelemek, sipariş vermek, yemek yemek ve hesabı ödemek adımlarını içeren 'restoran senaryosu' zihninde hazırdır; bu sayede her seferinde ne yapacağını düşünmek zorunda kalmadan süreci yönetir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve yapay zeka bağlamında senaryo (script), bireyin günlük yaşamındaki rutin olayları, durumları ve sosyal etkileşimleri anlamlandırmak, tahmin etmek ve yönlendirmek için kullandığı önceden biçimlendirilmiş zihinsel yapılardır. Roger Schank ve Robert Abelson'ın öncülük ettiği bu kavram, insan belleğinin bilgiyi rastgele değil, belirli bir olay dizisi ve nedensel bağlar içinde (örneğin restorana gitmek, otobüse binmek) sakladığını savunur. Prefrontal korteks ve hipokampal ağların ortak işleyişiyle, bu kalıplar otomatik pilot benzeri bir bilişsel verimlilik sağlayarak bireyin her seferinde sıfırdan karar vermesini engeller. Klinik psikolojide ise uyumsuz erken dönem yaşantılarının oluşturduğu tekrarlayıcı yaşam senaryoları (örneğin Transaksiyonel Analiz ekolünde olduğu gibi) bireyin kişilerarası ilişkilerinde kronik döngülere yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'scribere' (yazmak) fiilinden türetilen ve yazılı metin anlamına gelen 'scriptum' kelimesinden köken alır; bilişsel bilimlerde ilk kez Roger C. Schank ve Robert P. Abelson tarafından zihinsel şemaları tanımlamak amacıyla terimleştirilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Şema
Şema
Scheme / Schema
🔹 1. (scheme): Bireyin dış dünyayı algılamasını, organize etmesini ve yorumlamasını sağlayan, deneyimler yoluyla biçimlenen temel bilişsel yapı. 🔹 2. (schema): Bir kavram, nesne veya durum hakkındaki bilgileri organize eden, algı, yorum ve problem çözme süreçlerine rehberlik eden soyut zihinsel yapı.
İncele
Bilişsel Harita
Bilişsel Harita
Cognitive Map
Bireyin çevresel ilişkileri ve mekansal ipuçlarını zihinsel olarak kodlayarak oluşturduğu, yön bulma ve çevreye uyum sağlamayı mümkün kılan içsel temsil.
İncele