İkincil Kontrol
Secondary Control
Tanım
Bireyin dış çevreyi doğrudan değiştirmek yerine, çevresel koşullara uyum sağlamak amacıyla kendi içsel durumlarını, değerlerini ve hedeflerini dönüştürerek kontrol algısı üretme çabası.
Örnek Vaka / Uygulama
Kariyerinde ard arda gelen ekonomik krizler nedeniyle hayal ettiği terfiyi alamayan bir yöneticinin, hedeflerini gözden geçirip yönetici pozisyonundan mentörlük ve danışmanlık rollerine odaklanarak mesleki tatmini içsel değerlerle yeniden tanımlaması.
Derin Analiz
İkincil kontrol, yaşamın değiştirilemeyen stresörleri veya sınırlayıcı koşulları karşısında psikolojik iyi oluşu sürdürmek için devreye giren adaptif bir öz-dügüleme mekanizmasıdır. Birinci kontrol (primary control) çevreyi bireyin arzularına göre şekillendirmeyi hedeflerken, ikincil kontrol bireyin kendisini çevreye göre yeniden yapılandırmasını gerektirir. Bu süreç; bilişsel yeniden çerçevelendirme, hedeflerin yaşa veya duruma göre uyarlanması, sosyal karşılaştırmalar ve dışsal otoritelerle ya da inanç sistemleriyle özdeşleşme gibi stratejileri kapsar. Yaşam boyu gelişim ve stresle başa çıkma teorilerinde, özellikle kontrol edilebilirliğin düşük olduğu durumlarda (kronik hastalıklar, yaşlılık vb.) bireyin motivasyonel kaynaklarını korumasında kritik bir rol oynar.
Etimoloji
Latince 'secundus' (ikinci, takip eden) ve 'controllum' (hesap defterini kontrol etme, kayıt altına alma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Birinci kontrol (primary control) ile sıkça karıştırılır; birinci kontrol dış dünyayı ve çevreyi değiştirmeye odaklanırken, ikincil kontrol içsel dünyayı ve benliği dış dünyaya uyarlayarak kontrol hissi yaratır.
Keşfetmeye Devam Edin
Diyalektik İşlemler
Diyalektik İşlemler
Dialectical Operations
Birey ile çevre arasındaki karşılıklı etkileşimler ve çatışmalar yoluyla gelişim sürecinin gerçekleşmesini sağlayan dinamik bilişsel mekanizmalar.
İncele
Yaşam Boyu Bağlamsalcılık
Yaşam Boyu Bağlamsalcılık
Lifespan Contextualism
İnsan gelişimini, bireylerin hem kendi gelişimlerinin ürünü hem de üreticisi olduğu, yaşam boyu aile, akranlar ve kurumsal yapılarla kurulan dinamik etkileşimler bütünü olarak ele alan perspektiftir.
İncele
Duyusal-motor Zeka
Duyusal-motor Zeka
Sensorimotor İntelligence
Piagetyen gelişim kuramında, bireyin çevredeki nesnelerle kurduğu duyusal algı ve motor eylemler etkileşiminden doğan bilişsel bilgi edinme biçimi.
İncele
Otonom Zihin Durumları
Otonom Zihin Durumları
Autonomous States Of Mind
Ebeveynlerin kendi çocukluk dönemindeki bağlanma deneyimlerini tutarlı, nesnel ve bütüncül bir şekilde aktarabilme yetisini tanımlayan psikolojik yapı.
İncele