Kimlik Tarzı
İdentity Style
Tanım
Ergenlerin kişisel kimlikleriyle ilgili problem ve kararlara yaklaşırken benimsedikleri karakteristik sosyal-bilişsel başa çıkma ve yapılanma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Üniversite seçimi aşamasında olan 18 yaşındaki bir genç, bilgisel kimlik tarzına sahipse farklı meslekleri, staj imkanlarını ve kendi değerlerini aktif olarak araştırır, eleştirel geri bildirimleri değerlendirir. Normatif tarzda bir birey ise ailesinin kuşaklar boyunca sürdürdüğü mesleği sorgulamadan kabul eder. Dağınık-kaçınmacı tarzdaki bir birey ise bu kararı son ana kadar erteler, başkalarının yönlendirmesiyle rastgele bir tercih yapar ve sorumluluk almaktan kaçınır.
Derin Analiz
Kimlik tarzı kavramı, Erik Erikson'ın psikososyal gelişim evrelerinden ve James Marcia'nın kimlik statüleri modelinden köken alır; ancak statülerden farklı olarak birer 'durum' değil, bireyin bilgi işleme ve karar verme süreçlerindeki sürekli 'stratejilerini' temsil eder. Thomas Berzonsky tarafından kavramsallaştırılan bu yapı üç temel boyuta ayrılır: Bilgisel (informational) tarz, bireyin aktif olarak çelişkili kanıtları arayıp öz-yapısını revize etmesini sağlar; Normatif (normative) tarz, otorite figürlerinin ve önemli ötekilerin beklentilerine uyum sağlamaya odaklanır; Dağınık-kaçınmacı (diffuse-avoidant) tarz ise kimlik krizlerini erteleme, sorumluluktan kaçma ve çevresel baskılara göre anlık tepkiler verme eğilimidir. Bu stiller, bireyin belirsizlikle başa çıkma kapasitesini, bilişsel esnekliğini ve psikolojik adaptasyon düzeyini doğrudan belirler.
Etimoloji
Latince 'identitas' (aynılık, kimlik) ve Eski İngilizce 'stigere' / Fransızca 'style' (yazım biçimi, ifade yolu) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kimlik statüleri (identity statuses) ile sıklıkla karıştırılır. Statüler ergenin belirli bir zamandaki kimlik 'durumunu' (başat, bağlanmış vb.) sınıflandırırken, kimlik tarzı bu duruma ulaşmak için kullanılan 'bilişsel süreçleri ve stratejileri' ifade eder.