Levinson'ın Yetişkin Gelişimi Kuramı
Levinson’s Adult Development Theory
Tanım
Yetişkinlik yaşamını erken, orta ve geç olmak üzere evrelere ayıran; bu evreleri ise geçiş dönemleri ve göreceli istikrar süreçlerinin ardışıklığıyla açıklayan insan gelişim modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk yaş sınırına yaklaşan 39 yaşında bir mimar, kariyerindeki başarıya rağmen hayatının anlamını sorgulamaya başlar, evliliğindeki doyumsuzlukları fark eder ve geçmişteki hayalleriyle bugünkü gerçekliği arasında bir hesaplaşma yaşayarak mesleki yönelimini ve yaşam tarzını kökten değiştirme kararı alır.
Derin Analiz
Daniel Levinson tarafından ortaya atılan bu model, psikososyal gelişimin çocukluk ve ergenlikle sınırlı kalmadığını, yetişkinlik boyunca da yapısal dönüşümlerle devam ettiğini savunur. Kuramın merkezinde 'yaşam yapısı' (life structure) kavramı yer alır. Yaşam yapısı, bireyin belirli bir zamanda dış dünya ile kurduğu temel ilişkilerin örüntüsüdür; iş, aile, evlilik ve dostluklar bu yapının ana sütunlarını oluşturur. Gelişim, istikrar dönemlerinde bu yapının korunması ve derinleştirilmesiyle ilerlerken, geçiş dönemlerinde (örneğin 30 ya da 40 yaş geçişleri) mevcut yapının sorgulanması, çözülmesi ve yenilenmesiyle ivme kazanır. Geçişler sıklıkla içsel krizlere, belirsizliklere ve kimlik sorgulamalarına zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'Levinson' (Daniel Levinson soyadı, 1920–1994, Amerikalı psikolog) + 'adult' (Latince 'adultus': büyümüş, olgunlaşmış) + 'development' (Fransızca 'développement': gelişim, açılma) + 'theory' (Yunanca 'theoria': gözlem, düşünce, inceleme)
Karıştırmayın
Erik Erikson'ın psikososyal gelişim evreleri ile karıştırılabilir; ancak Erikson yaşam boyu geniş bir kriz yelpazesine odaklanırken, Levinson doğrudan yetişkinlikteki yapısal geçişlere ve 'yaşam yapısı'nın evrimine odaklanır.