Grup Sosyalleşme Kuramı
Group Socialization Theory
Tanım
Çocukların kişilik gelişiminde birincil sosyalleşme ajanının ebeveynler değil akran grupları olduğunu, ebeveyn ve öğretmen etkilerinin ise bu akran süzgecinden geçerek şekillendiğini öne süren gelişim psikolojisi kuramıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzeyde akademik başarıya önem veren ve evde sakin bir profil çizen bir ailenin çocuğu, lise dönemine geçtiğinde akademik olarak zayıf ancak popüler ve dışadönük bir akran grubuna dahil olur. Grup sosyalleşme kuramına göre çocuk, evdeki ebeveyn modelini değil, akran grubunun değerlerini (örneğin okul kurallarına karşı gelmek veya akademik çabayı küçümsemek) içselleştirerek kişilik özelliklerinde ve davranış kalıplarında belirgin bir dönüşüm yaşar.
Derin Analiz
Judith Rich Harris tarafından 1990'larda ortaya atılan bu kuram, geleneksel bağlanma ve ebeveyn odaklı gelişim modellerine radikal bir alternatif sunar. Gelişimsel süreçte genetik faktörlerin (davranışsal genetik bulguları üzerinden) payını ve akran kültürünün bireyin sosyalleşmesindeki belirleyiciliğini ön plana çıkarır. Kuramın temel mekanizması, çocukların ev içindeki davranışları ile dış dünyadaki (akran grubu içindeki) davranışlarının bağlamsal olarak farklılaştığını ve çocuğun kimlik inşasında akranlarıyla özdeşleşme arzusunun (ebeveynlerine benzeme arzusundan) çok daha baskın olduğunu savunur. Ebeveynlerin etkisi evrensel ve kalıcı olmaktan ziyade, çocuğun ait olduğu akran grubunun normları tarafından filtrelenir ve modifiye edilir.
Etimoloji
İngilizce 'group' (topluluk, öbek) kök sözcüğü ile Latince 'socialis' (topluluğa ait, yoldaş) kelimesinden türetilen 'socialization' (sosyalleşme, toplumsallaşma) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sosyal öğrenme kuramı (Bandura); akranların model alınmasını içerse de temelde gözlemsel öğrenme ve pekiştireç mekanizmalarına odaklanır, grup sosyalleşme kuramı ise akran grubunun kolektif kimlik ve statü dinamiklerini ön planda tutar.