Sosyal Öğrenme Kuramı
Social Learning Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, sosyal kaygı bozukluğu tanısı konmuş bir danışanın topluluk önünde konuşmaktan korktuğu senaryoda, terapist danışana güvenli bir ortamda sosyal becerileri sergileyen bir modeli gözlemleme imkanı sunar. Danışanın, modelin onaylandığını ve olumlu geri bildirim aldığını görmesi (dolaylı pekiştirme), kendi kaygılı inançlarını yeniden yapılandırmasına ve benzer davranışları prova etmesine zemin hazırlar.
Derin Analiz
Sosyal öğrenme kuramı, geleneksel davranışçılığın katı uyarıcı-tepki mekanizmalarını esneterek bilişsel süreçleri merkeze alan bir köprü işlevi görür. Albert Bandura'nın öncülük ettiği bu yaklaşım, öğrenmenin sadece doğrudan pekiştireçlerle değil, dolaylı (vicarious) pekiştirme ve model alma yoluyla gerçekleştiğini ortaya koyar. Kuram, bireyin çevresindeki modellerin davranışlarını gözlemlemesi, bu davranışların sonuçlarını (ödül veya ceza) analiz etmesi ve zihinsel süzgeçten geçirerek kodlaması temeline dayanır. Bu süreç; dikkat, hatırlama, yeniden üretme ve motivasyon olmak üzere dört temel bilişsel basamaktan oluşur. Klinik psikolojide fobilerin kazanılmasından maladaptif davranış kalıplarının edinilmesine, psikoterapide ise yeni başa çıkma stratejilerinin öğretilmesine kadar geniş bir uygulama alanına sahiptir.
Etimoloji
Latince 'socialis' (topluma, ortak yaşama ait) + Orta İngilizce 'lernen' (öğrenmek, bilgi edinmek) ve Yunanca 'theoria' (inceleme, bakış açısı, gözlem) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullama (operant conditioning) ile sıkça karıştırılır; ancak edimsel koşullamada bireyin davranışı bizzat deneyimlemesi ve doğrudan pekiştirilmesi gerekirken, sosyal öğrenme kuramında doğrudan deneyim şart değildir, dolaylı gözlem ve bilişsel aracılık esastır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dolaylı Pekiştirme
Dolaylı Pekiştirme
Vicarious Reinforcement
Bir bireyin, başka bir kişinin gerçekleştirdiği bir davranışın ödüllendirildiğini gözlemlemesi sonucunda, aynı davranışı sergileme olasılığının artması durumu.
İncele