Dolaylı Pekiştirme
Vicarious Reinforcement
Tanım
Bir bireyin, başka bir kişinin gerçekleştirdiği bir davranışın ödüllendirildiğini gözlemlemesi sonucunda, aynı davranışı sergileme olasılığının artması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Sınıfta öğretmenine ödevini düzenli teslim ettiği için övgü alan bir öğrenciyi gözlemleyen başka bir öğrencinin, hiçbir uyarı almamasına rağmen kendi ödevini büyük bir itina ve düzenle hazırlaması.
Derin Analiz
Sosyal öğrenme kuramının ve sonrasındaki sosyal bilişsel teorinin temel taşlarından birini oluşturur. Klasik ve edimsel koşullanmanın öngördüğü doğrudan deneyim zorunluluğunu esnetir; bireyin bizzat pekiştireç almasına gerek kalmaksızın, bilişsel süreçler aracılığıyla başkalarının deneyimlerinden öğrenmesini açıklar. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, ayna nöron sisteminin aktifleşmesiyle, başkasının eylemini ve o eylemin doğurduğu ödül beklentisini zihinsel olarak simüle etme kapasitesine dayanır. Birey, gözlenen modelin yaşadığı haz veya tatmini dolaylı olarak deneyimler ve bu durum dopaminerjik yolları tetikleyerek davranışın tekrar edilme olasılığını pekiştirir.
Etimoloji
Latince 'vicarius' (vekil, başka birinin yerini alan) kelimesi ile davranışçı psikolojide kullanılan 'reinforcement' (pekiştirme) kavramının birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dolaylı ceza (vicarious punishment) ile karıştırılır; dolaylı cezada modelin davranışı cezalandırıldığı için gözlemcinin o davranışı yapma olasılığı azalır, dolaylı pekiştirmede ise artar. Ayrıca doğrudan pekiştirme ile karıştırılmamalıdır çünkü burada pekiştireç gözlemciye değil, modele verilmektedir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal Öğrenme Kuramı
Sosyal Öğrenme Kuramı
Social Learning Theory
Bireylerin yeni davranışları, tutumları ve duygusal tepkileri doğrudan deneyim yaşamaksızın, başkalarını gözlemleyerek, taklit ederek ve sosyal etkileşimler yoluyla edindiğini savunan psikolojik kuram.
İncele