Doğa - Yetiştirilme
Nature–nurture
Tanım
Bireysel gelişimin, karakterin ve davranışların şekillenmesinde kalıtımsal (doğa) ile çevresel (yetiştirilme) etkenlerin göreceli katkılarını inceleyen temel gelişimsel ve felsefi tartışma.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni gibi genetik yatkınlık taşıyan bir psikopatolojide, genetik risk skoru yüksek bir bireyin (doğa) düşük stresli ve destekleyici bir aile ortamında büyümesi durumunda klinik semptomlar hiç ortaya çıkmayabilirken; aynı genetik yüke sahip başka bir bireyin ihmal veya istismar içeren travmatik bir çevrede (yetiştirilme) büyümesi hastalığın tetiklenmesine yol açabilir.
Derin Analiz
Bu ikilik, gelişim psikolojisi ve davranış genetiğinde indirgemeci bir 'ya o ya bu' yaklaşımından ziyade, epigenetik mekanizmalar aracılığıyla gen-çevre etkileşiminin ($G imes E$) karmaşık dinamiklerini inceler. Kalıtım (genotipik kapasite), fenotipik ifadenin sınırlarını çizerken; çevresel uyaranlar (sosyokültürel koşullar, beslenme, travmalar ve ebeveynlik stilleri) bu potansiyelin hangi oranda ve yönde gerçeğe dönüşeceğini belirler. Modern nörobiyoloji, genlerin ifade edilme biçiminin (transkripsiyon) deneyimler ve çevresel stresörler yoluyla sürekli olarak modifiye edildiğini kanıtlamıştır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Genetik determinizm ile karıştırılır; oysa doğa-yetiştirilme tartışması genlerin kader olmadığını, epigenetik süreçler sayesinde çevrenin biyolojik yapıyı dönüştürebildiğini savunur.
Keşfetmeye Devam Edin
Epigenetik
Epigenetics
DNA'nın nükleotid diziliminde herhangi bir değişiklik yaratmaksızın, gen aktivitesini ve ifadesini değiştiren kalıtımsal kimyasal modifikasyonları inceleyen bilim dalıdır.
İncele
Kalıtım
Heredity
Genetik özelliklerin, ebeveynlerden kromozomlar ve DNA üzerindeki genetik kodlar aracılığıyla yavrulara aktarılması.
İncele
Gelişim Psikolojisi
Developmental Psychology
Bireyin döllenmeden yaşlılığa kadar geçirdiği fiziksel, zihinsel, bilişsel ve sosyal değişimleri yaşam boyu perspektifle inceleyen psikoloji alt dalıdır.
İncele