Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Maternal Yoksunluk

Maternal Deprivation

Tanım

Bir bebeğin veya küçük çocuğun, annesi ya da birincil bakım vericisi tarafından ihmal edilmesi, erken yaşta kaybedilmesi veya yetersiz bakım görmesi nedeniyle erken dönem gelişiminin olumsuz etkilenmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yetimhane ortamında büyüyen ve sürekli bakım verici değişimine maruz kalan 14 aylık bir bebeğin, yaşıtlarına göre motor becerilerde geride kalması, göz teması kurmaktan kaçınması ve fiziksel temas karşısında donuk bir duygulanım sergilemesi maternal yoksunluğun klinik bir yansımasıdır.

Derin Analiz

Gelişim psikolojisi ve bağlanma teorisinin temel taşlarından birini oluşturur. John Bowlby'nin öncülük ettiği çalışmalar, erken dönemde anne-bebek ilişkisinin kesintiye uğramasının yalnızca duygusal değil, aynı zamanda nörobiyolojik, fiziksel ve sosyal gelişim üzerinde kalıcı hasarlar bırakabileceğini göstermiştir. Stres düzenleme mekanizmalarından sorumlu olan hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninin işleyişi bu süreçte bozulabilir. Kronik maternal yoksunluk, kortizol düzeylerinin düzensizleşmesine, prefrontal korteks gelişiminin yavaşlamasına ve bireyin ilerleyen yaşamında kişilerarası ilişkiler kurma kapasitesinin zedelenmesine zemin hazırlar. Klinik düzlemde 'gelişme geriliği' (failure to thrive) ve 'marasmus' gibi tablolara yol açabilir.

Etimoloji

Latince 'maternus' (anneye ait, annelik) ve 'deprivare' (mahrum bırakmak, yoksun kılmak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Ebeveyn Yabancılaşması (Parental Alienation) ve Çocuk İhmali (Child Neglect). Maternal yoksunluk daha çok birincil bakım vericiyle kurulan bağın tamamen kopması veya yetersiz kalmasının gelişimsel sonuçlarına odaklanırken, çocuk ihmali daha geniş bir yelpazede fiziksel/duygusal gereksinimlerin karşılanmamasını kapsar.