Zamana Dayalı Ardışık Desen
Time-sequential Design
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacıların dijital okuryazarlık becerilerinin 20 ila 40 yaş arasındaki bireylerde 10 yıllık bir sürede nasıl değiştiğini incelemek istediğini varsayalım. Sadece tek bir kohortu incelersek yaş ve tarihsel teknolojik gelişmeler birbirine karışır. Zamana dayalı ardışık desen kullanılarak; 2010 yılında 20 ve 30 yaşındaki gruplar test edilir, ardından 2020 yılında hem yeni bir 20 yaş grubu hem de 2010'daki grupların yaşlanmış halleri (şimdi 30 ve 40 yaşındalar) tekrar test edilir. Bu çapraz matris sayesinde yaşlanmanın etkisi, 2010 ile 2020 arasındaki teknolojik değişim faktöründen net bir şekilde ayrıştırılır.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisinde yaşlanma ve gelişim süreçlerini incelerken karşılaşılan en büyük metodolojik engellerden biri yaş, kohort (doğum yılı) ve ölçüm zamanı etkilerinin birbirine karışmasıdır. Zamana dayalı ardışık desen, temelinde bir zaman-gecikmeli (time-lag) desene ikinci bir yaş grubunun eklenmesiyle ve farklı test zamanlarında iki veya daha fazla kesitsel karşılaştırmanın eş zamanlı olarak yapılmasıyla kurgulanır. Bu çok katmanlı matris yapısı, istatistiksel olarak varyansın bileşenlerine ayrılmasını sağlar. Böylece araştırmacı, gözlenen değişimlerin gerçekten bireysel bir olgunlaşma (yaş) ürünü mü yoksa tarihsel/sosyokültürel bir dönemin (ölçüm zamanı veya kohort) bir yansıması mı olduğunu yüksek bir iç geçerlilikle izole edebilir.
Etimoloji
İngilizce 'time' (zaman) + Latince 'sequentialis' (sıralı, ardışık) ve 'designare' (işaretlemek, planlamak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
En sık kesitsel (cross-sectional) ve boylamsal (longitudinal) desenlerle karıştırılır. Kesitsel desenler kohort ve yaş etkilerini karıştırırken, boylamsal desenler yaş ve ölçüm zamanı etkilerini karıştırır. Zamana dayalı ardışık desen ise bu üç temel kaynağın (yaş, kohort, ölçüm zamanı) ikisini kontrol edebilirken, çapraz ardışık veya boylamsal ardışık varyasyonlarla tüm bu etkilerin aynı anda modellenmesine olanak tanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dikoryonik İkizler
Dikoryonik İkizler
Dichorial Twins
Embriyonik gelişim evresinde ayrı koryon zarlarına sahip olan ikiz gebelik türüdür.
İncele
Preadolesan Dönem
Preadolesan Dönem
Prepubescence
Çocukluk ile ergenlik arasındaki geçiş evresini tanımlayan, henüz ikincil cinsiyet karakterlerinin tam olarak belirmediği gelişimsel evre.
İncele
İkincil Döngüsel Tepkilerin Koordinasyonu
İkincil Döngüsel Tepkilerin Koordinasyonu
Coordination Of Secondary Circular Reactions
Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, bebeğin daha önce öğrendiği iki ya da daha fazla ayrı şemayı belirli bir amaca ulaşmak için kasıtlı olarak birleştirdiği gelişimsel evredir.
İncele
Beş-yedi Yaş Değişimi
Beş-yedi Yaş Değişimi
Five-to-seven Shift
Çocukların 5 ile 7 yaşları arasında mantık, usavurma, dil becerileri, bellek ve problem çözme alanlarında yaşadığı çarpıcı ve niteliksel bilişsel gelişim evresidir.
İncele